Pages

Thursday, December 2, 2010

तुम्हे ढूंढ ते



अब यादॊंकि कांटॆ इस दिल मे चुब्ते है
दर्द ठेहर्ता है आंसू रुख्ती है
तुम्हे ढूंढ रहा है दिल
हम कैसे करे इकरार कि हाँ तुम चलॆ गये

ಕಸುವು ಕು೦ದುವ ಮೊದಲೇ ಮೋಸದ ಮುಸುಕು ಸರಿಸುವ ಹ೦ಬಲ





  01-12-10 ರ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ  ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿ೦ಹ ಬರೆದ ರಾಜೀವ್ ದೀಕ್ಷಿತರ ಶೃದ್ಧಾ೦ಜಲಿ ಲೇಖನ ಓದಿ ಆನ೦ದವೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಉ೦ಟಾದವು. ರಾಜೀವ ದೀಕ್ಷಿತರಿಗೆ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಭೋಪಾಲ್ ಹತ್ಯಾಕಾ೦ಡ ಅಮೇರಿಕ ಪ್ರೇರಿತವೆ೦ಬ ರಾಜೀವರ ವಾದ ಕಪೋಲ ಕಲ್ಪಿತವೆ೦ದು ಬರೆದದ್ದು ಓದಿ ಈ ಲೇಖನ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿ೦ಹರದ್ದಾ ಎನಿಸಿತು. ರಾಜೀವ ದೀಕ್ಷಿತರ ವಾದದ ಮೂಲ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಲೀ ಆಶಯವನ್ನಾಗಲೀ ಅರಿಯದೇ ಆತುರದ ಲೇಖನ ನೀಡಿದ್ದು ಸಖೇದಾಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಛತ್ತೀಸಘಡದಲ್ಲಿ ಆಜಾದೀ ಬಚಾವೋ ಸಮಿತಿ ದೊಡ್ಡದೊ೦ದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಹೊ೦ದಿದೆ. ಗೋಬರ್ ಮತ್ತು ಬಯೋ ಗ್ಯಾಸ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವ ತ೦ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇ೦ದಿಗೂ ೬೦% ಸ೦ಚಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ. ಅದಾಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಗಾಡಿಯ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರಿ೦ಗ್ ಅಳವಡಿಸುವತ್ತಲೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇ೦ದು ಖಾದಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಸ೦ಖ್ಯೆ ಶೇ.೧ ಕ್ಕಿ೦ತ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಅದು ೨೦ ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನೊದಗಿಸಿದೆ. ಈ ಸ೦ಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಟ ಶೇ.೧೦ ಕ್ಕೇರಿಸಿದರೂ ಅದು ೨ ಕೋಟಿ ಜನರ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಹಾದಿಯಾಗಬಹುದು. ಇ೦ಥ ದೂರದೃಶ್ಟಿಯ ಯೋಚನೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕ್ಕೊ೦ಡು ಕಳೆದ ೨೦ ವರ್ಷಗಳಿ೦ದ ಖಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಮೊದಲಿಗರು.
 ಇನ್ನು ಭೋಪಾಲ್ ಹತ್ಯಾಕಾ೦ಡದ ಬಗ್ಗೆ, ಅದರ ಹಿ೦ದಿರುವ ಅಮೇರಿಕದ ಷಡ್ಯ೦ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಶ್ರೀಯುತ  ರಾಜೀವ ದೀಕ್ಷಿತರ ಮೂಲ ಹಿ೦ದಿ ಲೇಖನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.


    भारत देश में चल रही अंग्रेजियत वाली न्याय व्यवस्था का ही दुष्परिणाम है – भोपाल गैस हत्याकांड और उस पर आया जिला अदालत का फैसला | 25 साल और 6  माह तक चली अदालती कार्यवाही, 135 से अधिक प्रस्तुत हुए गवाह, 7  से अधिक बदले गए न्यायाधीश, 3000 से अधिक पन्नों पर लिखा गया फैसला | फैसला क्या है ? भोपाल में यूनियन कार्बाइड नाम की अमरीकी कंपनी के कारखाने में 3  दिसंबर 1984 की रात को जहरीली मिथाइल आइसो साइनेट गैस के रिसाव के कारण एक ही रात में लगभग 17000 लोग मर गए थे | और अभी तक 35000 मर चुके हैं | 5 लाख से अधिक जीवित लोगों पर इस जहरीली गैस मिथाइल आइसो साईंनाइड का   दुष्प्रभाव पड़ा है  | जो मर गए वो तो मुक्त हो गए | लेकिन जो जीवित रह गए हैं उनका हाल मरे हुओं से बदतर है | इस हत्याकांड के बाद पैदा हुए बच्चों पर जेनेटिक दुष्प्रभाव भी गहरा पड़ा है | सारी दुनिया के औद्योगिक इतिहास में अब तक की सबसे बड़ी त्रासदी मानी गयी है ये दुर्घटना | 1986 में इस दुर्घटना के बारे में अदालती कार्यवाही शुरू हुयी और 26 साल बाद अभी 6 जून 2010 को फैसला आया है | इस फैसले में अमरीकी कंपनी यूनियन कार्बाइड को छोड़ दिया गया है | इस अमरीकी कंपनी के भारतीय साझेदार केशव महिन्द्रा और उनके सहयोगियों को 2 साल की जेल, जिसमे कभी भी जमानत हो सकती है, दी गयी है |


    अदालत का फैसला आने के कुछ ही घंटों बाद केशव महिन्द्रा और उनके सहयोगियों को जमानत पर छोड़ दिया गया | इस पूरे हत्याकांड के लिए जिम्मेदार प्रमुख अभियुक्त वारेन एंडरसन को अदालत, भारत की पुलिस और सरकार कभी भी गिरफ्तार नहीं कर सकी | एक बार वारेन एंडरसन को पकड़ा भी गया था लेकिन अमरीका के दबाव में तत्कालीन केन्द्र व राज्य सरकारों के आदेश पर उसे भारत से भगा दिया गया | भोपाल के गैस पीड़ित पिछले 25 सालों से जिस न्याय की प्रतीक्षा कर रहे थे, वह भी उन्हें नहीं मिला | ऐसा साफ दिखाई दे रहा है की न्याय के नाम पर गत 25 सालों से भोपाल के गैस पीड़ित नागरिकों के साथ खिलवाड़ किया गया है | इस पूरे मामले में ऐसा साफ़ दिखाई दे रहा है कि भारत सरकार ने विदेशी कंपनियों और अमरीकी दबाव के सामने शर्मनाक आत्मसमर्पण कर दिया है |


    भारत में सभी राजनैतिक दलों की सरकारों द्वारा अकारण ही विदेशी कंपनियों को सभी तरह की सुविधाओं के साथ बुलावा दिया जाता है | इसके लिए वैश्वीकरण और उदारीकरण की नीतियों का सहारा लिया जाता है | इसमें सबसे बड़ा तर्क विदेशी कंपनियों के समर्थन में ये होता है की जब विदेशी कंपनियां आती है तो आधुनिकतम तकनीकी और उच्चतम तकनीकी लेकर आती हैं | यूनियन कार्बाइड भी अमरीका से आधुनिकतम और उच्चतम तकनीक लेकर आई थी और कारखाना लगाया था | उसी अमरीकी उच्च और आधुनिक तकनीक वाले कारखाने में 3  दिसंबर 1984  को टैंकर में से जहरीली गैस मिथाइल आइसो साइनेट का रिसाव हुआ , जिसके कारण यह दुर्घटना हुयी थी |


    यदि तकनीक जो अमरीका से आई वह उच्चतम और आधुनिक थी, तो जहरीली गैस का रिसाव कैसे हो गया ? यदि तकनीक उच्चतम और आधुनिक थी तो घंटों तक होते रहे गैस के रिसाव को रोक क्यों नहीं पाए ? क्या यूनियन कार्बाइड के अधिकारीयों को इस जहरीली गैस का मनुष्य शारीर पर होने वाले दुष्प्रभाव के बारे में कोई ज्ञान नहीं था ? और यदि था तो उसके बचाव का कोई रास्ता उनके पास क्यों नहीं था ? अमरीका और यूरोप में जिन जहरीले कीटनाशकों और जंतुनाशकों को बनाना और बेचना बंद है , उन्ही को भारत में बनाने और बेचने के लिए यूनियन कार्बाइड भारत में क्यों आई ? क्या जब उसको लाइसेंस दिया गया तब मिथाइल आइसो साइनेट जैसी जहरीली गैस के दुष्प्रभावों के बारे में सरकार को मालूम नहीं था या घूस खा कर लाइसेंस दिया गया ?
 ಕೊನೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾವು ಎದುರು ನಿ೦ತಾಗಲೂ ವಿದೇಶಿ ಔಷಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪದ ಅವರ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ೦ಪನಿಗಳಿಗೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಕಪಾಳಮೋಕ್ಷವಾಗಿರುವುದ೦ತೂ ಸತ್ಯ.

नयी आजादि........

ಆಜಾದಿಯ ಸೂರ‍್ಯ ನಡುಹಗಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗಿದ್ದಾನೆ. ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಈಗ ಕೇವಲ ಹಣತೆಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹಣತೆಗಳು ಬೆಳಕು ನೀಡಬಹುದಾದರೂ ಹಚ್ಚುವ ಕೆಲಸ ತುರ್ತಾಗಿ ಆಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಈ ದೀವಿಗೆ ದೇಶವನ್ನು ಸದಾಕಾಲ ಬೆಳಗುತ್ತಿರಲಿ ಎ೦ದು ಆಶಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ರಾಜೀವ್ ಭಾಯಿಗೆ ನನ್ನದೊ೦ದು ಚಿಕ್ಕ ಅರ್ಪಣೆ.......


ನಡುಹಗಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉ೦ಟಾಯ್ತು ಕತ್ತಲು
ಸೂರ‍್ಯನಿಗೆ ಕತ್ತಲೆಯಿ೦ದಾಯ್ತು ಸೋಲು
ಮೌನದಿ೦ದ ಮಾತುಗಳ ಮೇಲೆತ್ತಿ
ಕಳೆದು ಹೋದ ದಾರಿಗಳ ಹುಡುಕಿ
ಬನ್ನಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚೋಣ
ಹೊಸ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯದ ಬೆಳಕು ಬೀರೋಣ

ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳೇ ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿವೆ
ಲಕ್ಷ್ಯವಿನ್ನೂ ಬಹಳ ದೂರವಿದೆ
ವರ್ತಮಾನದ ಮೋಹಜಾಲದಿ
ಬರುವ ನಾಳೆಗಳ ಮರೆಯದಿರೋಣ
ಬನ್ನಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚೋಣ
ಹೊಸ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯದ ಬೆಳಕು ಬೀರೋಣ

ಆಹುತಿ ಬಾಕಿ ಯಜ್ಞ ಅಪೂರ್ಣ
ನಮ್ಮವರದೇ ಇಲ್ಲಿ ನೂರೆ೦ಟು ವಿಘ್ನ
ಅ೦ತಿಮ ಜಯದ ವಜ್ರಾಯುಧಕೆ
ನವ ಧಧೀಚಿಯ ಮೂಳೆಗಳೇ ಬೇಕೇ?
ಬನ್ನಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚೋಣ
ಹೊಸ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯದ ಬೆಳಕು ಬೀರೋಣ........


Tuesday, November 30, 2010

ಆಜಾದಿಯ ಸೂರ‍್ಯ ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಮುಳುಗಿದನೇ.............!!!!!!

       ಎ೦ದಿನ೦ತೆ ಮ೦ಗಳವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ವರ್ಕ್ ಗಾಗಿ ಲ್ಯಾಬಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ Rajiv Dixith is no more!! ಎ೦ಬ mail ನೋಡಿ ಆಘಾತವಾಯಿತು. ಯಾರೋ ತಮಾಷೆಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿರಬಹುದೆ೦ದು ಸುಮ್ಮನಾದೆ. ಅರ್ಧಘ೦ಟೆಯ ನ೦ತರ ಮತ್ತೆರಡು ಅದೇ ರೀತಿಯ messageಗಳು ಮೇಲ್ ಬಾಕ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ನಲ್ಲಾಗಲೀ breaking news ಹಾವಳಿಯ ಟಿ.ವಿ ಚಾನಲ್ ಗಳಲ್ಲಾಗಲೀ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸುದ್ದಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನು ನ೦ಬುವುದೆ೦ದು ಒ೦ದು ಕ್ಷಣ ಗೊ೦ದಲಕ್ಕೊಳಗಾದೆ. ಛತ್ತೀಸಗಢದಲ್ಲಿ ಮ೦ಗಳವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎ೦ದು ಭಾರತ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್-ಸೈಟ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಧೃಡೀಕರಿಸಿದಾಗ ಕಣ್ಣಾಲಿಗಳು ತೇವಗೊ೦ಡವು. ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದವರಿಗೆ ನಾನ್ಯಾಕೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದೆನೆ೦ದು ಆಶ್ಚರ್ಯ!... ಏನಾಯ್ತೆ೦ದು ಕೇಳಿದರು. ರಾಜೀವ್ ದೀಕ್ಷಿತ್ ನಿಧನರಾದರ೦ತೆ ಅ೦ತ೦ದೆ. ಯಾರೂ? ರಘೂ ದೀಕ್ಷಿತ್ತಾ ಅ೦ದರು ಒಬ್ಬರು.... ಯಾವ ರಾಜೀವ್ ದೀಕ್ಷಿತ್? film acteraaa ಅ೦ದ್ರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು. ಯಾರೋ ರಾಜೀವ್ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಸತ್ತರೆ ಇವನ್ಯಾಕೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎ೦ದು ಕನಿಕರದಿ೦ದ ಮುಖ-ಮುಖ ನೋಡಿದರು. ರಾಜೀವ್ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಯಾರು ಅ೦ತಾ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಮೇಲೆ ಯಾಕಪ್ಪಾ ಇವ್ರು ಇನ್ನೂ ಭೂಮಿಮೇಲೆ ಬದ್ಕಿದ್ದಾರೆ ಅನಿಸಿಬಿಡ್ತು.
ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ರಾಜೀವ್ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಯಾರು?
ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಇ೦ಜಿನಿಯರ್, ಅದ್ಭುತ ವಾಕ್ಪಟು, ಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ನೈಜ ಇತಿಹಾಸಕಾರ, ಅ೦ಕಣಕಾರ ಎ೦ಬ ಮಾಮೂಲೀ ಹೊಗಳಿಕೆಗಳಾಗಲೀ....... ಕೋಲಾ ಕುಡೀಬೇಡಿ, ಅಮೇರಿಕ ಕ೦ಪನಿಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಊರೂರು ತಿರುಗುವ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ ಆಸಾಮಿಯೆ೦ಬ ತೆಗಳಿಕೆಗಳಾಗಲೀ...... ಊಹೂ೦, ಯಾವುದೂ ಸರಿಯಾಗಿ ರಾಜೀವ್ ಭಾಯಿಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದೇಶೀ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಿ೦ಹಸ್ವಪ್ನ, ಸ್ವದೇಶಿ ಚಿಂತನೆಯ ಹರಿಕಾರ, ಆಜಾದಿ ಬಚಾವೋ ಆ೦ದೋಲನದ ರೂವಾರಿ, ಭಾರತ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಆಂದೋಲನದ ಪ್ರವಕ್ತಾ, ಅಪ್ರತಿಮ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯ ಹೊರಾಟಗಾರ ಎ೦ಬ ವಿಶೇಷಣಗಳೂ ರಾಜೀವ್ ಭಾಯಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ ತೀರ ಕಡಿಮೆಯೇನೋ........!!!!!!!
ರಾಜೀವ್-ಜೀ ಮೂಲತಃ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಅಲಹಾಬಾದ್(ದೇವಪ್ರಯಾಗ)ನವರು. M.Tech ಪಧವೀಧರರು. ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ|| ಎ.ಪಿ.ಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮರ ಜೊತೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು. ಅಲ್ಲದೇ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ನಲ್ಲೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇವರು ದೊಡ್ದಮಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದು ಸ್ವದೇಶೀ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ. ಕಳೆದ ೨೦ ವರ್ಷಗಳಿಗಿ೦ತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದಿ೦ದ ಆಜಾದಿ ಬಚಾವೊ ಆ೦ದೋಲನದ ರೂವಾರಿಗಳಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾ, ನಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಾವೇ ಸಹಕರಿಸೋಣ ಎಂಬ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯತ್ತ ಜನರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಪ್ರತಿಮ ದೇಶಭಕ್ತ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಯೋಗ ಋಷಿ ಬಾಬಾ ರಾಮ್ ದೇವ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಭಾರತ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಆಂದೋಲನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೂ ಹೌದು.
ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವರು ಸ್ವದೇಶೀ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ವಿದೇಶೀ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಮೋಹದಿಂದ ಜನರನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಪಾನೀಯ, ತಿಂಡಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯುಕ್ತ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶೀ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಕಾ ಕೋಲಾ, ಪೆಪ್ಸಿ ಮುಂತಾದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಲಘುಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಯುಕ್ತ ಅಂಶವಿದೆ ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದ ರಾಜೀವ್ ದೀಕ್ಷಿತ್, ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಜೈಲಿಗೂ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನೂ ಏರಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಜಾಲಾಡಿದ್ದರು.
ದೇಶದಲ್ಲಿ 8000ದಷ್ಟು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾ, ಭಾರತೀಯರು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ದುಡಿದ ಹಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಲಾಭ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಅದರ ಬದಲು, ದೇಶೀ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿದರೆ, ದೇಶೀ ಉತ್ಪಾದಕರು ಲಾಭ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಭಾರತೀಯತೆಯ ಕಟ್ಟಾ ಉತ್ತೇಜಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕುರಿತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಭ್ರಷ್ಟ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನರಾಗಿದ್ದರು.
 ದೇಶವನ್ನು ಇಡಿ ಇಡಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ೦ಪನಿಗಳಿಗೆ, ಹುತಾತ್ಮರ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ನು೦ಗಿದ, ಬರೋಬ್ಬರಿ ಒ೦ದೂ ಮುಕ್ಕಾಲು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯ 2G spectrum ಹಗರಣದ ನ೦ತರ ಮು೦ದೇನು ಸಿಗಬಹುದೆ೦ದು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ, ಕಸಬ್-ಅಫ್ಜಲ್ ಗುರುಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿರುವ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ, ರಾಖೀ ಸಾವ೦ತ್-ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಗಳಲ್ಲೇ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ, ಯಾರ್ಯಾರಿಗೋ ಮಾರಾಟವಾಗಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ, MTV Rodies, emotional atyacharಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, face book, orkutಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ, dollarಗಳ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ದೇಶದ ಮಹಾನ್ ಯುವಜನತೆಗಾಗಲೀ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಲೋಕ ಜಾಗರಣೆಗಾಗಿ, ದೇಶದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವದೇಶೀ ಚಳುವಳಿಗಾಗಿ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಅಪ್ರತಿಮ ದೇಶಭಕ್ತನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲೂ ಪುರುಸೋತ್ತಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ದುರಾದೃಷ್ಟ.
ಛೇ........ ದೇಶಕ್ಕಿ೦ತ ಸ್ಥಿತಿ ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಬರಬಾರದಿತ್ತು...........

ವೀರಸೇನನ ಅರ್ಧಚ್ಛೇದ....... ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಜ್ಞನ ಲೊಗಾರಿದಮ್ ಸೂತ್ರ


          Logarithm, ಈ ಹೆಸರು ಹೈಸ್ಕೂಲು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸುಪರಿಚಿತ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕ೦ಡುಹಿಡಿದವರು ಯಾರು ಎ೦ಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಗಣಿತ ಬಲ್ಲವರಿ೦ದ ಬರುವ ಉತ್ತರ John Napier. ಆದರೆ ನೇಪಿಯರ್ನಿಗಿ೦ತ ೯೦೦ ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ಭಾರತೀಯರು ಇದನ್ನು ಕ೦ಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ೦ಬುದು ಪ್ರಾಯಃ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.             
                                                                                              
 
  The 1797 Encyclopaedia Britannica entry "logarithms" ನಿ೦ದ ಉದ್ಧೃತ.
                                                                                                        
          ೧೫೪೪ರಲ್ಲಿ Michael Stifel ಎ೦ಬ ಗಣಿತಜ್ಞ ತನ್ನ Arithmetica integra  ಗ್ರ೦ಥದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ table of integer and powers of 2 ಅನ್ನು logarithmic table ನ ಮೂಲರೂಪವೆ೦ದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಾದ ನ೦ತರ  Logarithm ಜನಕ ಎ೦ದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ John Napier ೧೬೧೪ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ Mirifici Logarithmorum Canonis Descriptio ಎ೦ಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ  Log ಅನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿ((?) (ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ)) ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. (Joost Bürgi ಅವನಿಗಿ೦ತ ಮೊದಲೇ ಇದನ್ನು ಕ೦ಡುಹಿಡಿದಿದ್ದನೆ೦ಬ ವಾದವೂ ಇದೆ. ). ನೇಪಿಯರ್ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನೀಡಿದ ಹೆಸರು "artificial number". ಆಮೇಲೆ λόγος (logos= proportion)  ಮತ್ತು ἀριθμός (arithmos= number) ಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ Logarithm ಎ೦ಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತ೦ದ.
ಈಗ ಅದಕ್ಕಿ೦ತ ೯೦೦ ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ಭಾರತೀಯರು ಕ೦ಡುಹಿಡಿದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನಿಸೋಣ.
          ವೀರಸೇನ (ಕ್ರಿ,. ೭೧೦ರಲ್ಲಿ ಜನನ) ಎ೦ಬವನು ಜೈನಗ್ರ೦ಥವಾದ ಷಟ್ ಖ೦ಡಾಗಮದ ಮೇಲೆ ಧವಳಾಎ೦ಬ ಮತ್ತು ಕಸಯಪಹುದಎ೦ಬ ಗ್ರ೦ಥದ ಮೇಲೆ ಜಯಧವಳಾಎ೦ಬ ವ್ಯಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಗ್ರ೦ಥಗಳು ಕ್ರಮiವಾಗಿ ೭೨ ಮತ್ತು ೬೦ ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಿದೆ. ವೀರಸೇನನ ಅರ್ಧಚ್ಛೇದಎ೦ಬ ಗಣತೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬ೦ದಿದೆ. ಅರ್ಧಚ್ಛೇದ ಎ೦ದರೆ ಒ೦ದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ೦ಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸಲ ಎರಡರಿ೦iದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ಅ೦ತಿಮವಾಗಿ ಭಾಗಲಬ್ಧ ಒ೦ದು ಬರುವದೋ ಅದು ಆ ಸ೦ಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಚ್ಛೇದ. ಉದಾ: ೧೬ರನ್ನು ೨ರಿ೦ದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ೮ ಭಾಗಲಭ್ದ, ಅದನ್ನು ಪುನಃ ೨ರಿ೦ದ  ಭಾಗಿಸಿದರೆ ೪ ಭಾಗಲಬ್ಧ, ನ೦ತರ  ೨ರಿ೦ದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ೨ ಭಾಗಲಬ್ಧ, ೨ನ್ನು ಪುನಃ ೨ರಿ೦ದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ಭಾಗಲಬ್ಧ ೧. ಇಲ್ಲಿ ೧೬ ಈ ಸ೦ಖ್ಯೆಯನ್ನು ೨ ರಿ೦ದ ೪ ಬಾರಿ ಭಾಗಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿ೦ದ ೧೬ರ ಅರ್ಧಚ್ಛೇದ ೪. ಇದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ "Log2mn  = nLog2m " ಎ೦ಬ ಸೂತ್ರದಿ೦ದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆಇದರೊ೦ದಿಗೆ ತ್ರಿಛೇದ (base 3) ಮತ್ತು ಚತುರ್ಥಛೇದ( Base 4) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ವೀರಸೇನ ಮೊದಲಿಗ. ವೀರಸೇನನು P ವೃತ್ತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕ೦ಡು ಹಿಡಿಯುವ ವೃತ್ತದ ಸರಳೀಕರಣ(Rectification of Circle) ದ ನಿಯಮದ೦ತೆ ಪೈ(PI) ನ ಬೆಲೆಯು ೩೫೫/೧೧೩ ಎ೦ಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು 3.1415929 ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ವೀರಸೇನನು  ಪೈ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ಕ೦ಡುಹಿಡಿದ ಆರ್ಯಭಟರ ಬೆಲೆಯನ್ನು(62832/2000=3.1416) ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಧವಳಾ ಟೀಕಾಗ್ರ೦ಥದಲ್ಲಿಅನ೦ತಛೇದನ ಪದ್ಧತಿ’ (’Method of infinite division') ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಛೇದಿತ ಶ೦ಕುವಿನ ಘ್ಹನಫಲದ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Monday, November 15, 2010

ಮಾಘಕಾವ್ಯ೦

ಭಾರವಿಯ ಕಿರಾತಾರ್ಜುನೀಯದಿ೦ದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸರ್ವವಿಧದಿ೦ದಲೂ ಮೀರಿಸುವ ಮನೋಭಾವದಿ೦ದಲೋ ಎ೦ಬ೦ತೆ ಶಿಶುಪಾಲವಧವೆ೦ಬ ಮಹಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಮಾಘನು ಸ೦ಸ್ಕ್ರತವಿದ್ವದ್ರಸಿಕರ ಆದರಣೀಯ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯತಮ. "ಮಾಘ ಉದಯಿಸುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಭಾರವಿಯ ಬೆಳಕು. ಮಾಘ(ಚಳಿಗಾಲ) ಉದಯಿಸಿದ ನ೦ತರ ಭಾರವಿಯ ಬೆಳಕು ರವಿಯ ಬೆಳಕಿನ೦ತೆ ಮ೦ಕಾಗುತ್ತದೆ ಎ೦ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯೂ ಮಾಘನಿಗಿದೆ..
ತಾವದ್ಭಾ ಭಾರವೇರ್ಭಾತಿ ಯಾವನ್ಮಾಘಸ್ಯ ನೊದಯಃ |
ಉದಿತೇ ಚ ಪುನರ್ಮಾಘೇ ಭಾರವೇರ್ಭಾ ರವೇರಿವ ||
( tāvat bhā bhāraveḥ bhāti yāvat māghasya nodayaḥ, which can mean "the lustre of the sun lasts until the advent of Maagha (the coldest month of winter)", but also "the lustre of Bharavi lasts until the advent of Māgha".)


ಸ೦ಸ್ಕ್ರತಕವಿಸ೦ಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಘ ಕಾವ್ಯಾ೦ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಶೆಯ ಶ್ರೀಭಿನ್ನಮಾಲವೆ೦ಬ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಮಲಾತವೆ೦ಬ ರಾಜನ ಸಚಿವನಾದ ಸುಪ್ರಭದೇವನ ಮಗನದ ದತ್ತಕ ಎ೦ಬವನು ಮಾಘನ ತ೦ದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ವಾಮನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ ೮೫೦ ರ ಆನ೦ದವರ್ಧನರು ಶಿಶುಪಾಲವಧದ ಶ್ಲೊಕಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿರುವುದರಿ೦ದ ಮಾಘ ಅವರಿಗಿ೦ತ ಪ್ರಾಚೀನನೆನ್ನಬಹುದು(ಕ್ರಿ.ಶ ೭ನೇ ಶತಮಾನ).
ಮಾಘನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಶಿಶುಪಾಲವಧದಲ್ಲಿ ೨೦ ಸರ್ಗಗಳಿವೆ. ರಾಜನೀತಿ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಸಾ೦ಖ್ಯದರ್ಶನ, ಅಶ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸ೦ಗೀತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ತಲಸ್ಪರ್ಶಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾವ್ಯಮುಖೇನ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿ೦ದಲೇ "ಮಾಘೇ ಮೇಘೇ ಗತ೦ ವ್ಯಯಃ", ("In reading Māgha and Megha my life was spent", or also the unrelated meaning "In the month of Magha, a bird flew among the clouds".). ಮಾಘ ಮತ್ತು ಮೇಘ(ಮೇಘದೂತ)ಗಳನ್ನೋದುವುದರಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಜೀವನ ಕಳೆಯಿತೆ೦ಬ ಮಲ್ಲೀನಾಥನ ಹೇಳಿಕೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.
उपमा कालिदासस्य भारवेरर्थगौरवं|
दन्डिन: पदलालित्यं माघे सन्ति त्रयो गुणः||
("The similes of Kalidasa, Bharavi's depth of meaning, Dandin's wordplay — in Māgha all three qualities are found.")
ಮೇಲೆ ಉದಾಹ್ರತ ಶ್ಲೋಕದ೦ತೆ ಶಬ್ದಸೌಶ್ಠವ, ಅಲ೦ಕಾರ ಪ್ರಯೊಗ, ವ್ರತ್ತಪ್ರಯೊಗ, ಶಾಸ್ತ್ರವೈದೂಷ್ಯ, ಕ್ಲಿಷ್ಟಸಮಾಸ, ಶ್ಲೇಷಯಮಕಾದ್ಯಲ೦ಕಾರಗಳು, ನೂತನ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಘನನ್ನು ಮೀರಿಸಿದವರಿಲ್ಲವೆ೦ಬುದು ವಿದ್ವದ್ರಸಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಶಿಶುಪಾಲವಧದ ೧೫ನೇ ಸರ್ಗದದಲ್ಲಿ ಕವಿ ದುಷ್ಕರ ಶಬ್ದಾಲ೦ಕಾರಗಳ ಪುಶ್ಕಲ ಪ್ರಯೊಗವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಭಾಷಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಒ೦ದೆರದು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇ೦ತಿವೆ.
೧೫ನೇ ಸರ್ಗದ ೩ನೇ ಶ್ಲೊಕವು ಪ್ರತಿಯೊ೦ದು ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಕೇವಲ ಒ೦ದೇ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬಳಗೊ೦ಡಿದೆ.
जजौजोजाजिजिज्जाजी
तं ततोऽतितताततुत् ।
भाभोऽभीभाभिभूभाभू-
रारारिररिरीररः ||
("Then the warrior, winner of war, with his heroic valour, the subduer of the extremely arrogant beings, he who has the brilliance of stars, he who has the brilliance of the vanquisher of fearless elephants, the enemy seated on a chariot, began to fight.").


೬೬ನೇ ಶ್ಲೊಕವು ದ್ವೈಕ್ಷರೀ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
भूरिभिर्भारिभिर्भीराभूभारैरभिरेभिरे ।
भेरीरेभिभिरभ्राभैरभीरुभिरिभैरिभाः ॥
("The fearless elephant, who was like a burden to the earth because of its weight, whose sound was like a kettle-drum, and who was like a dark cloud, attacked the nemy elephant.")


೧೧೪ನೇ ಇಡೀ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕೇವಲ ಒ೦ದೇ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.
दाददो दुद्ददुद्दादी दाददो दूददीददोः ।
दुद्दादं दददे दुद्दे दादाददददोऽददः ॥
("Sri Krishna, the giver of every boon, the scourge of the evil-minded, the purifier, the one whose arms can annihilate the wicked who cause suffering to others, shot his pain-causing arrow at the enemy.")


೪೪ನೇ ಶ್ಲೊಕವು ಗತ-ಪ್ರತ್ಯಾಗತ(palindrome)ವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತೀ ಸಾಲಿನ ಉತ್ತರಾರ್ಧವು ಪೂರ್ವಾರ್ಧದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ(reverse).
वारणागगभीरा सा साराभीगगणारवा ।
कारितारिवधा सेना नासेधा वारितारिका ॥
"It is very difficult to face this army which is endowed with elephants as big as mountains. This is a very great army and the shouting of frightened people is heard. It has slain its enemies."


ಅದೇ ರೀತಿ ೮೮ನೇ ಶ್ಲೊಕದ ಮೊದಲನೇ ಸಾಲನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಒದಿದರೆ ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕವಾಗುತ್ತದೆ.
तं श्रिया घनयानस्तरुचा सारतया तया ।
यातया तरसा चारुस्तनयानघया श्रितं ॥


೨೭ನೇ ಶ್ಲೋಕವು ಸರ್ವತೋಭದ್ರ (perfect in every direction) ಎ೦ಬ ಬ೦ಧವಾಗಿದೆ. ನೇರವಾಗಿ, ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ, ಮೇಲಿ೦ದ ಕೆಳಕ್ಕೆ, ಕೆಳಗಿನಿ೦ದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೇಗೇ ಒದಿದರೂ ಒ೦ದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.
सकारनानारकास-
कायसाददसायका ।
रसाहवा वाहसार-
नादवाददवादना ॥


ಅದೇ ರೀತಿ ೨೯ನೇ ಶ್ಲೋಕವು ಮುರಜಬ೦ಧವಾಗಿದ್ದು drumನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಓದಿದಾಗ ೧,೨,೩,೪ನೇ ಸಾಲುಗಳು ಒ೦ದೇ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ.
सा सेना गमनारम्भे
रसेनासीदनारता ।
तारनादजनामत्त
धीरनागमनामया ॥


सा से ना ग म ना र म्भे
र से ना सी द ना र ता
ता र ना द ज ना म त्त
धी र ना ग म ना म या


೧೧೮ನೇಯದು ಸಮುದ್ಗ ಛ೦ದಸ್ಸಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು ೨ ಸಾಲುಗಳ ಅಕ್ಷರಗಳು ಒ೦ದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿದೆ.
सदैव संपन्नवपू रणेषु
स दैवसंपन्नवपूरणेषु ।
महो दधे 'स्तारि महानितान्तं
महोदधेस्तारिमहा नितान्तम् ॥


ಕಾವ್ಯಸ೦ಬ೦ಧಿ ಸಮಸ್ತ ಪರಿಕರಗಳ ಸಾಕಲ್ಯ ಸಿಧ್ಧಿಯೂ, ಖ೦ಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೌ೦ದರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾಘನ ಕಾವ್ಯರಚನೆಯು ಅನಾದೃಶವೂ, ಅವರ್ಣನೀಯವೂ ಆಗಿದೆ.
ಶಿಶುಪಾಲವಧವಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಇತರ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಘ ರಚಿಸಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೂ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉತ್ತರಕಾಲೀನ ಕೆಲ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಘನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆವುಗಳಲ್ಲಿ ’ಔಚಿತ್ಯ ವಿಚಾರ ಚರ್ಚಾ’ ಎ೦ಬ ಅಲ೦ಕಾರಶಾಸ್ತ್ರಗೃ೦ಥದಲ್ಲಿ ಉದ್ಘೃತವಾದ ವಿಡ೦ಬನಾ ಶ್ಲೋಕವೊ೦ದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಬುಭಕ್ಷಿತೈರ್ವ್ಯಾಕರಣ೦ ನ ಭುಜ್ಯತೇ ನ ಪೀಯತೇ ಕಾವ್ಯರಸಃ ಪಿಪಾಸಿತೈಃ |
ನ ವಿದ್ಯಯಾ ಕೇನಚಿದುಧೃತ೦ ಕುಲ೦ ಹಿರಣ್ಯಮೇವಾರ್ಜಯ ನಿಷ್ಫಲಾಃ ಕಲಾಃ ||
(ಹಸಿದವರು ವ್ಯಕರಣವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ; ಬಾಯಾರಿದವರು ಕಾವ್ಯಾರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯೆಯಿ೦ದ ಯಾರ ಕುಲವೂ ಉದ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ; ಸ೦ಪತ್ತೊ೦ದನ್ನೇ ಗಳಿಸು, ಕಲೆಗಳೆಲ್ಲ ವ್ಯರ್ಥ.)......!!!!!!!!!!!!!!!!

Tuesday, October 26, 2010

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ

Chitradurga Fort (ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆ), or as the British called it Chitaldoorg, straddles several hills and a peak overlooking a flat valley in the Chitradurga. The fort's name Chitrakaldurga, which means 'picturesque fort' in Kannada, is the namesake of the town Chitradurga and its administrative district.
The Fort was built in stages between the 10th and 18th centuries by the dynastic rulers of the region, including the Rashtrakutas, Chalukyas and Hoysalas as well as the Nayakas of Chitradurga, feudal lords in the Vijayanagar Empire. The Nayakas of Chitradurga, or Palegar Nayakas, were most responsible for the expansion of the fort between the 15th century and 18th century. They were defeated by Hyder Ali at Chitradurga in 1779 AD. Later the fort was expanded and strengthened by Hyder Ali and his son Tippu Sultan,who succeeded Madakari Nayaka V, the last ruler of the Nayaka clan. The fort is built in a series of seven concentric fortification walls with various passages, a citadel, masjid, warehouses for grains and oil, water reservoirs and ancient temples. There are 18 temples in the upper fort and one huge temple in the lower fort. Among these temples the oldest and most interesting is the Hidimbeshwara temple. The masjid was an addition during Hyder Ali’s rule.




























Sunday, October 10, 2010

रास्ता हि रास्ता

तुम्हे देखता हूँ जब पास से
एक साँस लेता हूँ विश्वास से
रास्ता हि रास्ता
कहाँ तक चलूंगा
तन्हा रात भर हूँ
कहाँ तक जलूंगा
यूँ शीषोँसे बचकर
यूँ भीडो मे चुपकर
बहुत थक गयाहूँ
में कहां तक चलूंगा ||

Thursday, October 7, 2010

तनहायी..........

अंजान शेहर में
अंजान लोग
अंजान रास्तोमें
मेरी तनहायी पर मुस्कुराते रहे |
पर में फिर भी यूँही
अकेले बहुत दूर तक चलता रहा
और तुम बहुत देर तक याद आते रहे||

Monday, October 4, 2010

किरातार्जुनीय

किरातार्जुनीय is a Sanskrit  kavya by Bhāravi, written in the 6th century or earlier. It is an epic poem in eighteen cantos describing the combat between Arjuna and lord Shiva in the guise of a kirāta or mountain-dwelling hunter.  Along with the Naiṣadhacarita and the Shishupala Vadha, it is one of the larger three of the six Sanskrit mahakavyas, or great epics. It is noted among Sanskrit critics both for its gravity or depth of meaning, and for its forceful and sometimes playful expression. This includes a canto set aside for demonstrating linguistic feats, similar to constrained writing. Later works of epic poetry followed the model of the Kirātārjunīya.
Kiratarjuniya is known for its brevity, depth (arthagauravam), and verbal complexity. At times, the narrative is secondary to the interlaced descriptions, elaborate metaphors and similes, and display of mastery in the Sanskrit language.Notably, its fifteenth canto contains chitrakavya, decorative composition, including the fifteenth verse with "elaborate rhythmic consonance” noted for consisting of just one consonant.
                नोननुन्नो नुन्नोनो नाना नानानना ननु
      नुन्नोऽनुन्नो ननुन्नेनो नानेन नुन्ननुन्ननुत् ॥ (XV,14)
Translation: "О ye many-faced ones (nānānanā), he indeed (nanu) is not a man (na nā) who is defeated by an inferior (ūna-nunno), and that man is no man (nā-anā) who persecutes one weaker than himself (nunnono). He whose leader is not defeated (na-nunneno) though overcome is not vanquished (nunno'nunno); he who persecutes the completely vanquished (nunna-nunna-nut) is not without sin (nānenā)."
                The 25th verse from the same canto is an example of the form of verse that the Sanskrit aestheticians call sarvatobhadra, "good from every direction": each line (pada) of it is a palindrome, and the verse is unchanged when read vertically down or up as well.
देवाकानिनि कावादे
वाहिकास्वस्वकाहि वा
काकारेभभरे का का
निस्वभव्यव्यभस्वनि ॥ (XV,25)
devākānini kāvāde
vāhikāsvasvakāhi vā

kākārebhabhare kā kā
nisvabhavyavyabhaasvani
de
ni
ni
de
hi
sva
sva
hi
re
bha
bha
re
ni
sva
bha
vya
vya
bha
sva
ni
(and the lines reversed)
ni
sva
bha
vya
vya
bha
sva
ni
re
bha
bha
re
hi
sva
sva
hi
de
ni
ni
de

Translation: "O man who desires war! This is that battlefield which excites even the gods, where the battle is not of words. Here people fight and stake their lives not for themselves but for others. This field is full of herds of maddened elephants. Here those who are eager for battle and even those who are not very eager, have to fight."
Similarly, the 23rd verse of the fifteenth canto is the same as the 22nd verse read backwards,syllable for syllable.
निशितासिरतोsभीको न्येजतेsमरणा रुचा ।
सारतो न विरोधी न: स्वाभासो भरवानुत ॥
      तनुवारभसो भास्वानधीरोsविनतो रसा ।
      चारुणा रमते जन्ये कोभीतो रसिताशिनि ॥ (XV, 22, 23)