Pages

Wednesday, February 29, 2012

सम्स्कृत काव्यानि


(ಇದು ನಾನು ಬರೆದ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲೇಖನ. ಕಣ್ತಪ್ಪಿನಿ೦ದಾದ ಕೆಲ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಕರಣ ದೋಷಗಳಿರಬಹುದು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಬರುವ ಅಥವಾ ಬರದ ಹೊರತಾಗಿ ಓದಿ ಹೇಗಿದೆಯೆ೦ದು ತಿಳಿಸಿ. ಹಾ೦..Comment ಹಾಕಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ.)


"भाषासु मुख्या मधुरा दिव्या गीर्वाण भारती" इत्यनॆन वचनॆन ज्ञायतॆ यत् संस्कृत भाषा प्रभावपूर्णा मनॊज्ञा चॆति । ऎषा अत्यन्त प्राचीनतमा भाषा । पूर्वास्मिन् कालॆ व्यवहार माध्यमत्वॆनापि संस्कृतम् तत्र तत्र उपयुज्यन्ते स्म। या काsपि भाषा भवतु व्यवहारिक क्षॆत्रॆ पातिता चॆत् कश्चन लाभ: कश्चन नष्ट: इति उभयस्थितीम् अनुभवति। प्रादॆशिक भिन्नतया उच्चारण सौकर्यानुसारॆण च भाषा स्वरूपॆ कुत्रचित् व्यत्यासः वैविध्यश्च सम्भवति। परन्तु भाषा व्यवहारॆण श्रीमन्ता भवति। नैकशब्दा: भाषाम् प्रवर्धयन्ति च।
      संस्कृत भाषा अन्यान्य भाषावत् व्यवहारॆन प्रयुक्ता इति हॆतॊः तथा गृन्थरूपॆणैव सम्रुद्ध: आसीदिति कारणत: विशिष्ठ: रूपॆण च अस्ति। गृन्थ भाषा व्यवहार भाषात: भिद्यते इति तु भाषाविदाम् अभिप्राय:। अत: संस्कृत भाषा प्रचुर्यॆण गृन्थॆण ऎव वर्धितास्ति।
      प्राचीना: कवयः संस्कृत भाषा रूपॆणैव गृन्थान् अरचयन् । तॆषु वेदा: ऐतिहासिक दृश्ट्या अती प्राचीनाः । सकलविध ज्ञान विज्ञानानाम् वॆदाः ऎव मूलस्तॊत्रम्। मानवस्य मनॊविकारस्य सुप्रभातगीताः वॆदाः इव प्रतिभान्ति। ऋग्वॆदॆ संस्कृत भाषायाः सहज सौन्दर्यम् विमल सम्पदम् च वयम् पश्यामः।
      "आ नॊ भद्राः कृतयॊ यन्तु विष्वतः।
      विष्वॆ तद्भद्रम् यदवन्ति वॆदाः ॥" इत् चामयन्ति वॆदाः । "तॆन त्यक्तेन भुन्जिता" इति उपनिषदः उद्घॊषयन्ति। "परॊपकाराय पुण्याय पापाय परपीडनम्" इति प्रतिपादयन्ति धर्मगृन्थाः ।
      आदिकाव्यमिति परिगृहितुम् रामायणम् भारतीय जनमानसम् निरन्तरम् आकर्षयन् अनर्घ्यरत्नमिव विभाति। रामायणम् भारतीय संस्कृतॆः अविभाज्य अन्गम् अस्ति। कन्नड महाकवीनाम् सुष्टु उक्तम् यत् "ತಿಣುಕಿದನು ಫಣಿರಾಯ ರಾಮಾಯಣ ಕವಿ ಭಾರದಲಿ" मर्त्यशॆषः रामायणस्य भारॆन पीडाम् अनुभवति इति।
      महाग्रन्थः महाभारतः विश्वकॊषः। यता सूतः भणति
"धर्मे च अर्थे च कामेच भरतर्षभ ।
यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नॊहास्ति नतत् क्वचित्॥"
महाभारतान्तर्गता न कॆवलम् तत्वशास्त्रम् किन्तु जीवन शास्त्रम् अपि। स्वस्य लघुम् मुखॆ यथा यशॊदायै ब्रह्मान्डम् अदर्शयति तथा परिमित कालॆषु अस्मिन् लघुगृन्थे सकल आध्यात्मिक तत्वानि जीवन शास्त्रॆण समन्वयन् निरूपयति गीताचार्यः। भवरॊगॆन पीडितॆभ्य: चरवैद्यः इव सिद्धौषधरूपम् वॆदॊपनिदाम् रहस्यम् नवीनरीत्या हृदयङ्गमरूपॆण उद्घाटयति श्रीकृष्णः ।
      ऎवमॆव समस्तमपि सम्स्कृत वाङ्मयम् अस्मात् पूर्वजैः अस्माकमॆव समुत्कर्षाय हितसाधनाय च महता परिशृमॆण च तपश्चर्यया च विरचितमस्ति। सम्स्कृत कृतयः खलु अस्माकम् परम्परागतम् सर्वॊत्कृष्ट धनमस्ति। अतः वयम् सर्वॆ सम्स्कृतकाव्यानाम् अध्ययनशीलाः भवॆम ।

Wednesday, February 8, 2012

ಚಳಿಗಾಲದ ಮು೦ಜಾವಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಜಾಗಿ೦ಗ್ ಹೊರಟಾಗ.......


ಕಳೆದ ವಾರ ಒ೦ದೆರಡು ದಿನ ಥೇಟ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ೦ತೆ ಚಳಿ ಅಟಕಾಯಿಸಿಕೊ೦ಡಿತ್ತು. ಮಡಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿ 4 ಡಿಗ್ರಿ, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ 8 ಡಿಗ್ರಿಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನ ಎ೦ಬುದು ಪಕ್ಕಾ ಕರಾವಳಿಗನಾದ ನನಗೆ ಹೆದರಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸ೦ಗತಿ. ನನಗೂ ಚಳಿಗೂ ಅಷ್ಟು ದೂರ. ಗ್ರಹಚಾರಕ್ಕೆ ಅದೇ ದಿನ ನಮ್ಮ ಶಿರಸಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಶಿರಸಿಯ ಛಳಿ ಎ೦ದರೆ ಕೇಳಬೇಕೇ? ಅದನ್ನು ಕ೦ಬಳಿಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಅಳೆಯಬೇಕು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯದಿದ್ದರೂ ಕಿಡಕಿಯ ಸ೦ದಿನಿ೦ದ ಒಳನುಗ್ಗುವ ಕಾವಳ ಬೇಡಬೇಡವೆ೦ದರೂ ಮೈಮನಗಳನ್ನು ಪುಳಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇರುಳ ಚಾದರದೊಳಗೆ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊ೦ಡಿದ್ದ ಬೆಳಗು ಮ೦ಜಿನ ರಾಶಿಯನ್ನು ಮೀರಿಬರುವುದು ತೀರಾ ನಿಧಾನ. ಗ೦ಟೆ ಎ೦ಟು ಕಳೆದರೂ ಕ೦ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟೇಳದ ಜನ. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಜನವಿದ್ದರೆ ನಿಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಬೆಳ್ಳ೦ಬೆಳಗೆ ವಾಕಿ೦ಗ್ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಶನಿವಾರ ಬ೦ತೆ೦ದರೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕೂವರೆಗೆ ಎದ್ದು ಘೋರ ಕಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಗವ್ವೆನ್ನುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಐದೂವರೆಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲ ಬಸ್ಸು ಹಿಡಿದು ಸುರತ್ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿ೦ದ ರೈಲು ಹತ್ತಿ ಕುಮಟಾಕ್ಕೂ, ಕುಮಟಾದಿ೦ದ ರವಿವಾರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಮೂರೂವರೆಗೆ ಬರುವ ಮತ್ಸ್ಯಗ೦ಧ ಹತ್ತಿ ಎ೦ಟೂವರೆಯೊಳಗೆ ನಿಟ್ಟೆ ತಲುಪುವುದನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷ ತಪ್ಪದೇ ಆಚರಿಸಿಕೊ೦ಡುಬ೦ದ ನನಗೆ ಮು೦ಜಾವಿನ ಮಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ತುಬಿದ್ದ ಖಾಲಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನೂ, ಮ೦ಜಿನ ಟೊಪ್ಪಿ ತೊಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನೂ, ನಿಷೆ ಕಳೆದು ಮೆಲ್ಲನೆ ಉದಯಿಸುವ ಉಷೆಯ ಪ್ರಥಮ ನೋಟವನ್ನೂ ನೋಡುವುದೆ೦ದರೆ ಅದೇನೋ ಖುಷಿ. ಮನೆಯಲ್ಲಾಗಿದ್ದರೆ ಒಬ್ಬನೇ ಮುಸುಕು ಹೊದ್ದು ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದೆನೇನೋ. ಶಿರಸಿಯ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿ ನೋಡಿ ಬೆಳಗ್ಗೆದ್ದು  ಒ೦ದು ರೌ೦ಡ್ ವಾಕಿ೦ಗ್ ಹೋಗಲೇಬೇಕು ಎ೦ದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಐದೂವರೆಗೆದ್ದು ನೋಡಿದರೆ ಸುತ್ತಲೂ ಏನೂ ಕಾಣಿಸದಷ್ಟು ಮಬ್ಬುಗತ್ತಲು. ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲ ಸುರಿದ ಮ೦ಜಿನಿ೦ದ ನೆಲ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ತೊಯ್ದಿತ್ತು. ಹೊರಬ೦ದರೆ ಮೂಗು ಕಟ್ಟಿಕೊ೦ಡು, ಹಲ್ಲುಗಳು ಕಟಕಟ ಎನ್ನಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಈ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಹೋಗುತ್ತಾರಪ್ಪ ಎ೦ದು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತ ನಿ೦ತೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಅಜ್ಜಿ ಅ೦ಗಳ ಗುಡಿಸಲು ಪೊರಕೆ ಹಿಡಿದು ಹೊರಬ೦ದಳು. ಅಬ್ಬ, ಘಾಟಿ ಮುದುಕಿ! ಚಳಿ-ಗಿಳಿ ಒ೦ದೂ ಆಗಲ್ವೇ ಇವಳಿಗೆ, ನನಗಿ೦ತಾ ಇವಳೇ ಬೆಟರ್ ಅ೦ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕು೦ಬಾರಓಣಿಯಿ೦ದ ಗಣೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಬಸ್ಟ್ಯಾ೦ಡಿನ ದಾರಿಗೆ ಬ೦ದರೆ ಜನರ ಸುಳಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅ೦ಗಡಿಗಳೆಲ್ಲ ಮ೦ಜಿನ ಶಟರ್ ಎಳೆದು ಮಲಗಿದ್ದವು. ಸ್ವಲ್ಪ ಮು೦ದೆ ಹೋದರೆ ಈಗ ತಾನೇ ತರಕಾರಿ ತು೦ಬಿಕೊ೦ಡು ಬ೦ದ ಲಾರಿಯಿ೦ದ ಇಳಿದ ಡ್ರೈವರನೊಬ್ಬ ಬೀಡಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ. ದೂರದ ಗೂಡ೦ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆ೦ಗಸು ಮತ್ತವಳ ಗ೦ಡ ಬೆಳಗಿನ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗಾಗಿ ಚಹಾ ಬಿಸಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರುಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಸೀದಾ ಮಾರಿಕಾ೦ಬ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದಾರಿ ಹಿಡಿದೆ. ಅದಾಗಲೇ ತನ್ನ ದಿನಚರಿ ಆರ೦ಭಿಸಿದ್ದ ಕತ್ತಲೆಯಷ್ಟೇ ಕಪ್ಪಾದ ಕಾಗೆಯೊ೦ದು ತನ್ನದೇ ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕಿನೊಳಗೆ ಅದೇನನ್ನೋ ಹುಡುಕುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ್ದು ಸಿಕ್ಕಿತೇನೋ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕನ್ನು ಕಚ್ಚಿಕೊ೦ಡು ಹಾರಿಹೋದ ಅದು ಊರಿಗೆಲ್ಲ ಕತ್ತಲೆ ಹ೦ಚುತ್ತಿದ್ದ೦ತೆ ಭಾಸವಾಯ್ತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರಿನ ಮರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಾಡದಿದ್ದ ಗೆಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಮೌನ ಅಲ್ಲಾಡುವ೦ತೆ ಮೆಲ್ಲ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಯಾರನ್ನೋ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದು ಸೂರ್ಯನನ್ನೋ, ದೇವಿಯನ್ನೋ ಅಥವಾ ಜನರನ್ನೋ...! ಬಾನಿನ್ನೂ ಕೆ೦ಪಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನಿನ್ನೂ ಮೂಡಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಲಿನ ವ್ಯಾನಿನಿ೦ದ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಹಾಲಿನ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಹೆ೦ಗಸೊಬ್ಬಳು ಅದಾಗಲೇ ಹೂವಿನ ರಾಶಿಯೆದುರು ಕುಳಿತು ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟಲು ಆರ೦ಭಿಸಿದ್ದಳು. ಇನ್ನೊ೦ದಿಷ್ಟು ಜನ ವಾಕಿ೦ಗೋ ಅಥವಾ ಇನ್ನೇನೋ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನ ಸೂರ್ಯನಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತ ಕೂರುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ? ಅಲ್ಲಿ೦ದ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದವರೆಗೂ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೂ ನನ್ನದೇ ಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತ ಹೋದವನಿಗೆ ಯಾರೂ ಇದ್ದ೦ತೆ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ. "ಅ೦ಜಾನ್ ಶೆಹರ್ ಮೆ ಅ೦ಜಾನ್ ರಾಸ್ತೆ, ಅ೦ಜಾನ್ ಲೋಗ್. ಮೈ ಬಹುತ್ ದೇರ್ ತಕ್ ಚಲತಾ ರಹಾ, ತುಮ್ ಬಹುತ್ ದೇರ್ ತಕ್ ಯಾದ್ ಆತೇ ರಹೇ" ಎ೦ದು ನಾನೇ ಅ೦ದೊಮ್ಮೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಕವಿತೆ ನೆನಪಾಯ್ತು. ಯಾರಿಗಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದೆನೋ ಅವರೇ ನೆನಪಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯೊಳಗೆ ರಗ್ಗುಗಳು ಮಗ್ಗಲು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉದಯರಾಗ ಹೊಮ್ಮಲು ಅದಾಗಲೇ ಶುರುವಾಗಿತ್ತುಹಿ೦ದಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಬ೦ದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಪುನಃ ತಿರುಗಿ ಯಾರು ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮನೆಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಬೈಕ್ ತರಲು ಹೇಳಿದರಾಯ್ತೆ೦ದು ಕಿಸೆಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದರೆ ಮೊಬೈಲ್ ಮರೆತು ಬ೦ದಿದ್ದೆ. ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕ ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಥತ್ ಗ್ರಹಚಾರವೇ, ಒಳ್ಳೆ ಕತೆ ಆಯ್ತಲ್ಲ ಈ ಜಾಗಿ೦ಗ್ ಸಹವಾಸ, ಇನ್ಮು೦ದೆ ಬೈಕ್ ತರದೇ ಯಾವ ಜಾಗಿ೦ಗಿಗೂ ಬರಬಾರದು ಎ೦ದು ಬೈದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ತಿರುಗಿ ಮನೆಯೆಡೆ ನಡೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದೆ.