Pages

Thursday, November 27, 2014

ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಕಂದ


 

         
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದ ಗ್ರೇಟ್. ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಗೆಲ್ಲಹೊರಟ ಮಹಾವೀರ. ಈತ ಸಾಗಿಬಂದ ದೇಶಗಳೆಲ್ಲ ಇವನ ದಿಗ್ವಿಜಯವನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿ ಈತನನ್ನು ದೈವತ್ವಕ್ಕೇರಿಸಿ ದೇವಮಾನವನನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ಈತನ ಕುರಿತಾದ fairy taleಗಳೆಲ್ಲ ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಸಿರಿಯಾ, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಪರ್ಷಿಯಾ, ಅರಬ್ ಸೇರಿ ದೇಶದೇಶದ ಜನಪದದ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿದ್ದವು. ದೇವಮಾನವನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುವ ಜನ ನಾವು. ಇನ್ನು ಇಂಥ ಮಹಾವೀರನನ್ನು ಪೂಜಿಸದಿದ್ದರೆ? ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ ಈತನನ್ನು ಪ್ರವಾದಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇಸ್ಕಂದರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಿ ಆರಾಧಿಸತೊಡಗಿತು. ಅರಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಈತ ದುಲ್ಕಾರ್ನೇನ್(ಎರಡು ಕೋಡಿನವ)ನೆಂದು ಹೆಸರಾದ. ಅರಬಿನ ಇಸ್ಕಂದರ್ ಪರ್ಶಿಯನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕಂದರ್ ಆಯಿತು. ಬುದ್ಧ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೆಲಿಂದನೇ ಈ ಗ್ರೀಸೋ-ಬ್ಯಾಕ್ಟೇರಿಯನ್ ಅರಸು ಮೆನಂದರ್. ಮೆನಿಂದರ್ ಮೆಲಿಂದನಾದರೆ ಇಸ್ಕಂದರ್ ಏನಾಯ್ತು ಎಂಬ ಊಹೆ ನಿಮಗೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂಬವನೊಬ್ಬ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿದ್ದನೇ? ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಕೆಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಮಧ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸದ ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧಾರಗಳೆಲ್ಲ ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು. factt ಮತ್ತು fictioinಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತುಂಬ ತಿಳಿಯಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದು. ಇತಿಹಾಸ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಡಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ಯಾರೋ ಬರೆದಿಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಹತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಸಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಜಕಣಾಚಾರಿಯೆಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇವತ್ತಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್
ಆರುನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಆತ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಜನ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ refere ಮಾಡಬಹುದಾದ ಆಕರಗಳು ಎರಡು. ಮೊದಲನೇಯದು  Arrian's Anabasis of Alexander ಮತ್ತು Plutarch's Life of Alexander. ಈ ಪ್ಲುಟಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಅರಿನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ ಒಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಜೆಗಳು.
       ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಅಥವಾ ಇಸ್ಕಂದರ್ ಒಬ್ಬ ರಾಜ’ಕುಮಾರ’. ಅವನೊಬ್ಬ ಸೇನಾನಿ ಅಥವಾ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿ. ಇಸ್ಕಂದರ್‌ನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದು ದಂಡಾಯುಧದ ಆಕಾರದ ಭಲ್ಲೆ. ಇಸ್ಕಂದರ್ ಪರ್ಷಿಯಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಹೆಲನಿಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ತನ್ನ ತಂದೆ ಫಿಲಿಪ್ ಆಫ್ ಮೆಸಡೋನಾದ ಆಸೆ ಪೂರೈಸಲು ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಹೊರಟಿದ್ದು. ದಾರಾ ಅಥವಾ ದಾರಿಯಸ್‌ ಅಥವಾ ದಾರಯವುಸ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದು ಇವನ ಜೀವಮಾನದ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ. ದಾರಿಯಸ್ ಎಂದರೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಕ ಎಂದರ್ಥ. ದಾರಿಯಸ್ಸಿನ ಮರಣಾನಂತರ ಪರ್ಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ದೇವರು ಮಜ್ದಾ ಅಹುರ್‌ನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಕಂದರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ’ಕುಮಾರ’ಸ್ವಾಮಿ ಅಥವಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನೂ ದೇವಸೇನಾನಿ, ಧರಿಸಿದ್ದು ದಂಡಾಯುಧ, ಕೊಂದಿದ್ದು ತಾರಕನನ್ನು. ತಾರಕನಿಗೆ ರಕ್ಷಕ ಎಂಬರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಮಜ್ದಾ ಅಹುರ್ ಏನು? ಅಹುರ್ ಎಂಬುದು ಅಸುರದ ಅಪಭೃಂಶ. ಮಜ್ದಾ ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಕೆಲ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮಹಿಷ, ಮಾಯಾ, ಮೇಧಗಳೆಂಬ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಋಗ್ವೇದದ ’ಮಹಸ್ ಪುತ್ರಾಸೋ ಅಸುರಸ್ಯ ವೀರಃ’ ಶ್ಲೋಕವನ್ನಾಧರಿಸಿ ಮಜ್ದಾಕ್ಕೆ ಮಹಸ್ ಎಂಬರ್ಥ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಗ್ರೀಕರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ಅರಕೋಸಿಯಾ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಪಟ್ಟಣದ ನಿಜನಾಮ ಕಂದಹಾರ್. ಇದು ಸ್ಕಂದ ಅಥವಾ ಕಂಧರ್‌ನಿಂದ ಉಧೃತವಾದದ್ದು.
        ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು ಬಾಕ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ರೋಕ್ಸೇನಾಳನ್ನು. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು ಸೇನೆ ಅಥವಾ ದೇವಸೇನಾಳನ್ನು(ಇವಳು ಇಂದ್ರನ ಮಗಳೆಂದು ಕಥೆಗಳೂ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮಗಳೆಂದು ಸ್ಕಂದಪುರಾಣವೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ). ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನಲ್ಲಿ ರೊಕ್ಸಾನದ ಮೂಲ ಧಾತು ’ರಝ್’ ಅರ್ಥಾತ್ ಹೊಳೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ’ದಿವ್’ ಧಾತುವಿಗೂ ಹೊಳೆಯೆಂಬರ್ಥವಿದೆ. ಇನ್ನು ಬ್ಯಾ‌ಕ್ಟ್ರಿಯಾವನ್ನು ಮೃತ್ಯುಲೋಕವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುವ ಕಥೆಗಳು ಪರ್ಷಿಯನ್ನಿನಲ್ಲಿವೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹಿಂದೂಕುಷ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಕೌಕಸೋಸ್ ಎಂದು ಕರೆದ. ಕೌಕಸಸ್ಸಿನ ಮೂಲರೂಪ ಗ್ರ್ಯಾಂಕಸಸ್(ಬಿಳಿಯ ಹಿಮ). ಕೌಕಸೋಸ್‌ನ್ನು ದಾಟಿದ್ದು ಇಸ್ಕಂದರಿನ ದೊಡ್ಡ ಭೌಗೋಳಿಕ ಯಶಸ್ಸೆಂದು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದ್‌ಕೋಶ್ ಹಿಂದೂಕುಶ್ ಆಗಿ ಅದರ ಅಪಭೃಂಶವೇ ಇಂಡಿಕಸ್ ಕೌಕಸಸ್. ಅಚ್ಚರಿಯೆಂದರೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನಿಗೆ ಕ್ರೌಂಚಧಾರಣ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಹಿಂದೂಕುಶ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗೆ ಕಾಳಿದಾಸ ಕ್ರೌಂಚಪರ್ವತವೆಂದೂ, ಹಂಸ ಪಕ್ಷಿಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಈ ದಾರಿಯ ಮೂಲಕವೇ ತೆರಳುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರೆಂದೂ ಮೇಘದೂತದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗ್ರಾಂಕಸಸ್ ಎಂಬುದು ಕ್ರೌಂಚದ proximate variantನಂತೆ ಕಂಡರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ನ ದಿಗ್ವಿಜಯದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡೇ ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನನಾದ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನಂತೆ(?!). ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಜಿಪ್ಟ್, ಗ್ರೀಕಿನವರೆಗೆ ಸ್ಕಂದನ ಆರಾಧನೆ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಸೆಲ್ಯೂಕಸ್‌ನ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತನಿಂದ ಭಾರತ ಗ್ರೀಕುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಗಾಢವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪತಂಜಲಿಯ ಮಹಾಭಾಷ್ಯದ ’ಶಿವಃ ಸ್ಕಂದೋ ವಿಶಾಖಾ ಇತಿ ಮೌರ್ಯೈರ್ಹಿರಣ್ಯಾರ್ಥಿಭಿಃ(5-3-99)’ ಮತ್ತು ’ಅರ್ಥಿನಶ್ಚ ರಾಜಾನೋ ಹಿರಣ್ಯೇನ ಭವಂತಿ’ಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಹಿರಣ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿರುವವರು ರಾಜರು(ಮೌರ್ಯ ಶಬ್ದೋಲ್ಲೇಖ ಗಮನಿಸಿ). ಇದೊಂಥರಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ತೆರಿಗೆಯಿದ್ದಂತೆ. ರಥೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಂದ ವಂತಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ರಮ ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ರಾಜರು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದಲ್ಲೂ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲ ದೇವರ ಸ್ವತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ತೆರಿಗೆ ಕೊಡುವುದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತಂತೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನಿಗೆ ಮಯೂರವಾಹನನೆಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಮೌರ್ಯರ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಮೊರಿಯಾ ಅಥವಾ ಮಯೂರ ಶಬ್ದದ ಮೇಲೆ. ಮೌರ್ಯ ಶಬ್ದದ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಮಯೂರದ ಜೊತೆ ಅದಕ್ಕಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾವಂಶ, ದೀಪವಂಶಗಳಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಅಶೋಕನ ಸಾಂಚಿ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ತೂಪಗಳಲ್ಲೂ ನವಿಲಿನ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರಿನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು, ಉತ್ಸವವನ್ನು ಮೌರ್ಯರು ಶುರುಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ವಾಹನ ಮಯೂರವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಏನಾದರೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೇ?
        ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನಿಗೆ ಆಡಿನಂತೆ ಎರಡು ಕೋಡುಗಳಿದ್ದವಂತೆ(?). ಅರೇನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತನ ಹೆಸರೇ ದುಲ್ಕಾರ್ನೆನ್ ಅಥವಾ ಎರಡು ಕೋಡುಳ್ಳವನು. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರಿನ ಕೆಲ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಆಡಿನ ಮುಖದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.
ವಿಷ್ಣುಃ ಸೂಕರರೂಪೇಣ ಮೃಗರೂಪೋ ಮಹಾಋಷಿಃ |
ಷಣ್ಮುಖಃ ಛಗರೂಪೇಣ ಪೂಜ್ಯತೇ ಕಿಮ್ ನ ಸಾಧುಭಿಃ ||
ವಿಷ್ಣು ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲೂ ಷಣ್ಮುಖನು ಆಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆನ್ನುತ್ತದೆ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ. ಮಧ್ಯದ ಲಿಂಕನ್ನು ನೀವೇ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಛಗವಾಹನ

       ಅರಬ್ಬರಿಗೆ ಗ್ರೀಕಿನ ದೇವರು ದಿಯೋನಸಸ್‌ನ ಪರಿಚಯವಿತ್ತು. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಅರಬ್ಬಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೂ ದಿಯೋನಸಸ್‌ಗೂ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈತ ಕೂಡ ಆಡುಮುಖದ ದೇವ. ದಿಯೋನಸಸ್ ನನ್ನು ಗ್ರಿಕ್ ಪುರಾಣಗಳು ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಿನ ದೇವರೆಂದಿವೆ. ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ಭದ್ರಶಾಖನೆಂಬ ಹೆಸರಿದೆ(ಭದ್ರಶಾಖವೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಟೊಂಗೆ). ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಏಶಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ವಸಂತಕಾಲದ ವಸಂತೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮರ ಅಥವಾ ಗಿಡದ ಜೊತೆ ಲತೆ-ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಮದುವೆ(symbolic wedding) ಮಾಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿತ್ತು. ಕಾಳಿದಾಸನ ಕುಮಾರಸಂಭವದಲ್ಲೂ ’ಲತಾವಧೂಭ್ಯಸ್ತರ್ವೋಽಪ್ಯವಾಪುರ ವಿನಮ್ರ ಶಾಖ ಭುಜ ಬಂಧನಾನಿ’ ಎಂಬ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ತಮಿಳು ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಕಂದ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು ವಳ್ಳಿಯನ್ನು. ವಳ್ಳಿಯೆಂದರೆ ಬಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಲತೆ. ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದಿಯೋನಸಸ್ ದ್ವಿಜಾತ(ಎರಡು ಸಲ ಹುಟ್ಟಿದವನು). ಮೊದಲು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ನಂತರ ನೀರಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾಡಿಸುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಗ್ರೀಕರ ಎರವಲು. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಫ್ ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಫ್ ವಾಟರ್ ಎಂಬೆರಡು ಥರದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಲು ಮಾಡಿಸುವುದಿದೆ(ಇದು ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಲಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಯ ಮಾದರಿಯದ್ದು.) ಪರ್ವತದ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಮಿಂಚಿನ ದೇವ ಸೆರೌನಿಯಾ(ಕೆರೌನಿಯಾ, ಸರವಣದ ಅಪಭೃಂಶವೇ ಸೆರೌನಿಯಾ ಆಗಿರಬಹುದೇ?, ಸರವಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಸರವಣಭವ!)ರಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವ ದಿಯೋನಸಸ್. ಗ್ರೀಕಿನ ಪರ್ವತದ ದೇವತೆಯ ಎರಡು ಸಿಂಹಗಳ ಮಧ್ಯ ಶೂಲಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿದರೆ ನಮ್ಮ ಪರ್ವತರಾಜನ ಪುತ್ರಿ
ಶೂಲ ಹಿಡಿದು ಸಿಂಹದ ಜೊತೆ ನಿಂತ ಗ್ರೀಕರ ಸಿಬೆಲೆ ದೇವಿ
ಪಾರ್ವತಿಯ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಮಜಾ ಎಂದರೆ ಸ್ಕಂದನ ಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ಇಂಥದ್ದೇ ಕಥೆಯಿದೆ. ಶಿವ, ಪಾರ್ವತಿಯರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಯು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಮಗುವೊಂದು ಜನ್ಮತಾಳಿತಂತೆ. ಅದನ್ನು ಕೃತ್ತಿಕೆಯರು ಸಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಥೇಟ್ ಇದೇ ಕಥೆ. ನೀರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಿಯೋನಸಸ್‌ನನ್ನು ಸಾಕಿದ್ದು ಹನ್ನೆರಡು ಅಪ್ಸರೆಯರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಆರು ಹೈಯಾಡಸ್ ನಕ್ಷತ್ರದವರೂ ಇನ್ನಾರು ಪ್ಲೆಯಾಡಸ್(ಕೃತ್ತಿಕಾ) ನಕ್ಷತ್ರದವರು. ಮಹಾಭಾರತದ ವನಪರ್ವದ ೨೨೭ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಥಯಿದೆ. ವಸಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆರು ಋಷಿಗಳು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನಾಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಪತ್ನಿಯರ ಮೇಲೆ ಅಗ್ನಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಒಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ತನ್ನ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೂ ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾಹಾ ದೇವಿ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯಿತು. ಆಕೆ ಆರು ಋಷಿಪತ್ನಿಯರ ವೇಷಧರಿಸಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾಳೆ. ಏಳನೇಯದಾಗಿ ಆರುಂಧತಿಯ ರೂಪಧರಿಸಿದಾಗ ಅರುಂಧತಿಯ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವಳಲ್ಲಿದ್ದ ಅಗ್ನಿಯ ಶುಕ್ರವು ಆರುಬಾರಿ ಸ್ಖಲಿಸುತ್ತದೆ. 
’ತತ್ ಸ್ಕನ್ನಮ್ ತೇಜಸಾ ತತ್ರ ಸಂವೃತಮ್ ಜನಯತ್ ಸುತಮ್ | 
ಋಷಿಭಿಃ ಪೂಜಿತಮ್ ಸ್ಕನ್ನಮ್ ಆನಯತ್ ಸ್ಕಂದತಾಮ್ ತತಃ ||’(ವನಪರ್ವ ಅಧ್ಯಾಯ ೨೭೭, ೧೮) 
ಸ್ಕನನಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಸ್ಕಂದನೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರು.
ಅದೇ ಅಗ್ನಿ ಮುಂದೆ ರುದ್ರನಾದ. ’ರುದ್ರಮ್ ಅಗ್ನಿಮ್ ದ್ವಿಜಃ ಪ್ರಾಹುಃ’(ವನಪರ್ವ ಅಧ್ಯಾಯ ೨೭೭, ೩೫)
ರುದ್ರಸೂನುಮ್ ತತಃ ಪ್ರಾಹುಃ ಗುಹಂ ಗುಣವತಾಮ್ ವರಂ | ಆನುಪ್ರವಿಷ್ಯ ರುದ್ರೇಣ ವಹ್ನಿಂ ಜಾತೋಽಹಿ ಅಯಮ್ ಶಿಶುಃ | ತತ್ರ ಜಾತಃ ತತಃ ಸ್ಕಂದೋ ರುದ್ರೋನುಃತತೋ ಭವತ್ | ರುದ್ರಸ್ಯ ವಹ್ನೇಃ ಸ್ವಾಹಾಯಾಃ ಶನ್ನಾಂ ಸ್ರೀನಾಂ ಚ ತೇಜಸಾ | ಜಾತಃ ಸ್ಕದಃ ಸುರಸ್ರೇಷ್ಟೋ ರುದ್ರಸೂನುಃ ತತೋ ಭವತ್ |
ಮೊದಲಿದ್ದ ಅಗ್ನಿಯ ಜಾಗಕ್ಕೆ ರುದ್ರ ಬಂದ. ಅಗ್ನಿ ಕೇವಲ ವಾಹಕನಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಸ್ವಾಹಾ ಹೋಗಿ ಆರು ಜನ ಕೃತ್ತಿಕೆಯರಾದರು. ಮುಂದೆ ಶಲ್ಯಪರ್ವದಲ್ಲಿ ’ಕೇಚಿದ್ ಏನಮ್ ವ್ಯ್ವಸ್ಯಂತಿ ಪಿತಾಮಹಸುತಮ್ ಪ್ರಭುಮ್ | ಸನತ್ಕುಮಾರಮ್ ಸರ್ವೇಶಮ್ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಮ್ ತಮಗ್ರಜಮ್ || ಕೇಚಿದ್ ಮಹೇಶ್ವರಸುತಮ್ ಕೇಚಿತ್ ಪುತ್ರಮ್ ವಿಭಾವಶೋಃ | ಉಮಾಯಾಃ ಕೃತ್ತಿಕಾನಾಂ ಚ ಗಂಗಾಯಾಶ್ಚ ವದಂತಿ ಉತ ||’ ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನೆಂದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಸನತ್ಕುಮಾರನೆಂದೂ, ಶಿವನ ಮಗನೆಂದೂ, ಅಗ್ನಿಜಾತನೆಂದೂ, ಉಮೆಯ ಮಗನೆಂದೂ, ಕೃತ್ತಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯರ ಮಗನೆಂದೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಈ ದಿಯೋನಸ್ ಝಿಯುಸ್‌ನ ಮಗ. ಝಿಯುಸ್ ಎಂಬುದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ’ದ್ಯೌಸ್’ನ ಅಪಭೃಂಶ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ರುದ್ರನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ, ಈ ಶಿವನಿಗೂ ಝಿಯುಸ್‌ನಿಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ?...
(ಓದಿ: The Cult of Kumara in the Religious History of South India and Ceylon)
     ಮೊನ್ನೆ ಮಿತ್ರರಾದ ರವೀಂದ್ರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯಾಝಿದಿಗಳ ನರಮೇಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಇವರು ಉತ್ತರ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಕುರ್ದಿಶ್ ಜನಾಂಗವೆಂಬುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ನನಗೇನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಕಂದದನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ ಯಾಜಿದಿಗಳಿಗೂ ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳಿಗೂ ಇರುವ ಕೆಲ ಇಂಟರೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು ತಿಳಿದವು. ಟರ್ಕಿ ಹಿಂದೆ ಅನತೋಲಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಲ್ ಎಂದರೆ ಬೆಂಕಿ, ತೋಲ್ ಎಂದರೆ ಚರ್ಮ. ಅನತೋಲಿಯಾ ಎಂದರೆ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು. ತಮಿಳಲ್ಲಿ ಕುರುದಿ ಅಂದರೆ ರಕ್ತ. ಇದಕ್ಕೂ ಕುರ್ದಿಶ್‌ಗೂ ಏನಾದರೂ ಸಂಬಂಧವಿರಬೇಕು. ರಕ್ತದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಜನರಿರುವ ಜಾಗವೆಂದೇ! ಪ್ರಾಯಶಃ ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಮೆಸಪೋಟಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುನ್ನತ್ ಮಾಡಿಸದೇ ಇರುವ, ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಒಳಪಡದ ಏಕೈಕ ಜನಾಂಗವೆಂದರೆ ಯಾಝಿದಿಗಳೇ ಏನೋ. ಇವರ ಮುಖ್ಯ ದೈವ ’ತವಾಯ್ ಮೇಲಕ್ ಅಥವಾ ಪೀಕಾಕ್ ಕಿಂಗ್’. ದೇವರು ತನ್ನ ಮಗ ತವಾಯ್ ಮೇಲಕ್ ಅಥವಾ ಪೀಕಾಕ್ ಕಿಂಗ್(ನವಿಲುಗಳ ರಾಜ)ನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಆರು ಜನ ಅಪ್ಸರೆಯರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನಂತೆ. ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ಆರು ಕೃತ್ತಿಕೆಯರು ನೆನಪಾದರೇ? ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವೇ ನವಿಲಿನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ದೀಪ. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಇರಾಕ್, ಟರ್ಕಿ ಸೇರಿ ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ನವಿಲುಗಳೇ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನವಿಲುಗಳ ವಾಸವೇನಿದ್ದರೂ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲ ಜಾಗಗಳಷ್ಟೆ. ಅವರ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಲಾಲಿಶ್ ಮಂದಿರದ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರದೆದುರು ಹಾವಿನ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಹಾವು, ನವಿಲು ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಕಂದನ ಸಂಕೇತಗಳು. ಲಾಲಿಶ್ ಮಂದಿರದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಚಿತ್ರ ನೋಡಿದಮೇಲಂತೂ ಅವರು ಭಾರತದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಾಗದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಯಾಝಿದಿಗಳ ಪೂಜಾಸ್ಥಳ








ಯಾಝಿದಿ ಮಂದಿರದೆದುರಿರುವ ಹಾವಿನ ಚಿತ್ರ


ನವಿಲಿನ ಆಕೃತಿಯ ದೀಪ
ಹಿಂದೂಗಳಂತೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗುವ ಪರಂಪರೆ



 
ಯಜಿದಿಗಳ ತವಾಯ್ ಮೇಲಕ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳ ಸ್ಕಂದ