Pages

Tuesday, November 21, 2017

ಪದ್ಮಾವತಿ: ಕಾವ್ಯಕನ್ನಿಕೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ

 
ಈ ಕಥೆ ಎಲ್ಲರೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾರಿ ಕೇಳಿದ್ದೇ, ಓದಿದ್ದೇ, ನೋಡಿದ್ದೇ. ಅದರೂ ನಾನೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ.
       ರಾಣಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಉರುಫ್ ಪದ್ಮಿನಿ. ಸಿಂಹಳದ ರಾಜಾ ಗಂಧರ್ವಸೇನನ ಮಗಳು. ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯದ ವರ್ಣನೆ ಸಪ್ತಸಾಗರಗಳಾಚೆ ದಾಟಿ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಬಳಿ ಹಿರಾಮಣಿ ಎನ್ನುವ ಮಾತನಾಡುವ ಗಿಳಿಯಿತ್ತಂತೆ. ಒಮ್ಮೆ ಬೇಟೆಗಾರನೊಬ್ಬನ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಗಿಳಿ ಹೇಗೋ ಮೇವಾಡದ ರಾಜಾ ರತ್ನಸಿಂಹನ ಬಳಿ ಸೇರಿತು. ರತ್ನಸಿಂಹ ಚಿತ್ರಕೂಟವನ್ನಾಳಿದ ಗುಹಿಲ ವಂಶದ ರಾವಲ ಶಾಖೆಯ ಅರಸು. ಇವನಿಗೆ ಈಗಾಗಲೆ ನಾಗಮತಿ ಎನ್ನುವ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೊಡನೆ ಮದುವೆಯಾಗಿತ್ತು. ಗಿಳಿಯ ಬಾಯಿಂದ ಕೇಳಿದ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಬೆಡಗಿನ ಸ್ತುತಿಗೆ ಮಾರುಹೋದ ರತ್ನಸಿಂಹ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರೊಡನೆ ಸಮುದ್ರದಾಟಿ ಮಾರುವೇಷದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಳಕ್ಕೆ ಬಂದ ರತ್ನಸಿಂಹ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಭೇಟಿಗೆ ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ಕಾದ. ಅವಳ ಭೇಟಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಹತಾಶೆನಾಗಿದ್ದವನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರು ಸಿಂಹಳವನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ತನ್ನವಳಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಉಸುರಿದರಂತೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವಸೇನನಿಗೆ ರತ್ನಸಿಂಹನ ಪರಾಕ್ರಮದ ಅರಿವಾಯ್ತು. ಅಂಥ ವೀರನ ಮನೆಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳು ಸೇರುವುದು ಭಾಗ್ಯವೆಂದುಕೊಂಡು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಧಾರೆಯೆರೆದುಕೊಟ್ಟ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವಳ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಗೆಳತಿಯರನ್ನು ರತ್ನಸಿಂಹನ ಜೊತೆಬಂದವರೊಟ್ಟಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸಿದ. ಮೇವಾಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬಂದ ರತ್ನಸಿಂಹ ತನ್ನಿಬ್ಬರು ರಾಣಿಯರಾದ ನಾಗಮತಿ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಾವತಿಯರೊಡನೆ ಸುಖವಾಗಿ ಸಂಸಾರ ಮಾಡಿದ.
ಇದು ಕತೆಯ ಫಸ್ಟ್ ಹಾಫ್ ಆಯಿತು. ಇಂಟರ್ವಲ್ ಆದ ನಂತರ ಮುಂದೆ ಕೇಳಿ.
       ರತ್ನಸಿಂಹನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಘವ ಚೈತನ್ಯನೆಂಬ ಮಂತ್ರವಾದಿಯಿದ್ದ. ಒಮ್ಮೆ ವಾಮಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ರಾಘವನನ್ನು ರತ್ನಸಿಂಹ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ರಾಘವ ಸೀದಾ ದೆಹಲಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಾದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸ್ನೇಹ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಅಪ್ರತಿಮ ಅಂದಚಂದವನ್ನು ಖಿಲ್ಜಿಯ ಎದುರು ಹೊಗಳಿ ಮೇವಾಡವನ್ನು ಮುತ್ತಿ ಪದ್ಮಿನಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಿವಿಯೂದುತ್ತಾನೆ. ಹೇಳಿಕೇಳಿ ಖಿಲ್ಜಿ ಮೊದಲೇ ಕಾಮುಕವ್ಯಾಘ್ರ. ಪಕ್ಕಾ ಬೈಸೆಕ್ಷುವಲ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಹೆಣ್ಣುಗಂಡುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಂಡಸರು, ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿ ಅವನ ಹರೇಮ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು ಬರೋಬ್ಬರಿ ಎಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ. ಅದರಲ್ಲೂ ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರಳಾದವಳು, ಛೀ.... ಆದವನು ಚಾಂದರಾಮ. ಗುಜರಾತಿನ ಬಚ್ಚಾ ಬಾಝಿ ಮಾರ್ಕೇಟಿನಲ್ಲಿ ಚಾಂದರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೆ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಲವ್ ಎಟ್ ಫಸ್ಟ್ ಸೈಟ್ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು.  (ಬಚ್ಚಾಬಾಝಿ ಎಂಬುದು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಭಾರತದ ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು. ದಾಳಿಕಾರರು ತಮ್ಮ ದಾಹ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪುರುಷ ನರ್ತಕರು ಹಾಗೂ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸ್ತ್ರೀವೇಷ ತೊಡಿಸಿ ತಮ್ಮೊಡನೆ ಕರೆತರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಮುಂದೆ ಮುಘಲರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದಂಧೆಯಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈ ಬಚ್ಚಾ ಬಾಝಿ ಅಪ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನ್ಯದ ಪಾಲುದರಿಕೆಯೇನು ಕಡಿಮೆಯದ್ದಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಬರೆಯಹೊರಟರೆ ದೊಡ್ಡ ಪುರಾಣವಾದೀತು)  ಸಾವಿರ ವರಹಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವನಿಗೆ ಹಜಾರಿ ದಿನಾರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು. ಚಾ೦ದರಾಮನ ವೃಷಣಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸಿ, ಇಸ್ಲಾಮಿಗೆ ಮತಾ೦ತರಿಸಿದ ಖಿಲ್ಜಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಅ೦ತಃಪುರದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊ೦ಡ. ಇವನ ಮೇಲೆ ಅಲಾದೀನನ ಬ್ಲೈ೦ಡ್ ಲವ್ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿತ್ತೆ೦ದರೆ ಇವನಿಗೋಸ್ಕರ ತನ್ನ ಸ್ವ೦ತ ಹೆ೦ಡತಿ ಮಾಲಿಕ್-ಇ-ಜಹಾನ್ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಾದ ಖಿಜರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಶಾದಿ ಖಾನರನ್ನೇ ಜೈಲಿಗಟ್ಟಿದ. ಈ ಚಾ೦ದರಾಮನೇ ಮು೦ದೆ ಖಿಲ್ಜಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕ೦ಡ ಅಪ್ರತಿಮ ದ೦ಡನಾಯಕನೆನೆಸಿಕೊ೦ಡ ಮಲಿಕ್ ಕಾಫರ್.
ಅಲ್ಲಾದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ
        ಇರಲಿ ಬಿಡಿ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಘನಸ್ತಿಕೆಯ ಖಿಲ್ಜಿ ಜಗದೇಕಸುಂದರಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ವರ್ಣನೆ ಕೇಳಿದರೆ ಸುಮ್ಮನೇ ಬಿಡುತ್ತಾನೆಯೇ! ಪದ್ಮಿನಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಬೇಕೆಂದು ರತ್ನಸಿಂಹನಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿದ. ರತ್ನಸಿಂಹನಿಗೆ ಸಂದಿಗ್ಧ. ದೆಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ? ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಸುಲ್ತಾನ ಸುಮ್ಮನೇ ಬಿಟ್ಟಾನಾ? ಅಳೆದು ತೂಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮುಖ ತೋರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿರುವುದಾಗಿ ಮಾರುತ್ತರ ನೀಡಿದ. ಸಿಂಗಾರ ರಾವಣನಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಮೇವಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ಖಿಲ್ಜಿ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಮುಖ ನೋಡಿದವನೇ ಹೌಹಾರಿಬಿದ್ದ. ತನ್ನ ಜನಾನಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದರೂ ಇವಳಂಥ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿ ಹುಟ್ಟಲಾರಳೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿಯ್ತು. ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಪದ್ಮಿನಿಯನ್ನು, ಮೇವಾಡವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಹಠಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವನೇ ರತ್ನಸಿಂಹನನ್ನು ಹೊಗಳಿ ದೆಹಲಿ ಮರುಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ. ರಾಜಮರ್ಯಾದೆಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ಕೋಟೆಯ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಡಲು ಬಂದ ರತ್ನಸಿಂಹನನ್ನು ಮೊದಲೇ ತಯಾರಿದ್ದ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸೈನಿಕರು ಮುಗಿಬಿದ್ದು ಬಂಧಿಸಿದರು.  
ಮೇವಾಡದ ರಾಜಕವಿ ಪಂಡಿತ ನರೇಂದ್ರ ಮಿಶ್ರರ ಪದ್ಮಿನಿ ಗೋರಾಬಾದಲ್ ಎಂಬ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರರಸದ ಕವಿತೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.
दोहराता हूँ सुनो रक्त से लिखी हुई क़ुरबानी |
जिसके कारन मिट्टी भी चन्दन है राजस्थानी ||
रावल रत्न सिंह को छल से कैद किया खिलजी ने
काल गई मित्रों से मिलकर दाग किया खिलजी ने
जिसको सुनकर शक्ति शौर्य पर फिर अँधियारा छाया
दस दिन के भीतर न पद्मिनी का डोला यदि आया
यदि ना रूप की रानी को तुमने दिल्ली पहुँचाया
तो फिर राणा रत्न सिंह का शीश कटा पाओगे
शाही शर्त ना मानी तो पीछे पछताओगे
ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿ ತನ್ನವಳಾಗದಿದ್ದರೆ ರತ್ನಸಿಂಹ ತಲೆಕಡಿದು ಕಳುಹಿಸುವುದಾಗಿ ಖಿಲ್ಜಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ.
खिलजी मचला था पानी में आग लगा देने को
पर पानी प्यास बैठा था ज्वाला पी लेने को
गोरा का आदेश हुआ सज गए सात सौ डोले
और बाँकुरे बदल से गोरा सेनापति बोले
खबर भेज दो खिलजी पर पद्मिनी स्वयं आती है
अन्य सात सौ सखियाँ भी वो साथ लिए आती है
       ಇತ್ತ ಪದ್ಮಿನಿ ಮೇವಾಡದ ಸೇನಾಪತಿ ಗೋರಾನ ಜೊತೆ ಒಂದು ಕೂಟನೀತಿ ರಚಿಸಿದಳು. ಸೈನಿಕ ಪಹರೆ ಇಲ್ಲದೆ  ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು  ಸಂಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ ತಾನು ತನ್ನ ಏಳುನೂರು ಸಖಿಯರೊಡನೆ ದಿಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನಿನ್ನವಳಾಗುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಒಬ್ಬಳ ಜೊತೆ ಇನ್ನೂ ಏಳುನೂರು ಸಿಕ್ಕರೆ ಲಾಭವೇ ತಾನೆ ಎಂದು ಖಿಲ್ಜಿ ಮರುಮಾತಾಡದೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ.
       ಆದರೆ ನಡೆದಿದ್ದೇ ಬೇರೆ. ಏಳುನೂರು ಪಲ್ಲಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲೂ ವೇಷಮರೆಸಿಕೊಂಡ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೈನಿಕರು ಜೊತೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹೊರುವವರು ಒಟ್ಟೂ ಮೂರೂವರೆ ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಗೋರಾಬಾದಲರ ನೇತೃತ್ವದಲಿ ದಿಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದರು. ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನಂತೆ ಖಿಲ್ಜಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪದ್ಮಿನಿಗೆ ರತ್ನಸಿಂಹನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟ. ಆದರೆ ಪಲ್ಲಕಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿದ್ದರೆ ತಾನೆ. ಸೈನಿಕರು ರಾಣನನ್ನು ಸೆರೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ ಮೇವಾಡದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಸುದ್ದಿ ಖಿಲ್ಜಿಯ ದಂಡನಾಯಕ ಜಾಫರನಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಆತ ಸೈನ್ಯ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ರತ್ನಸಿಂಹನ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದ್ದ.
राणा के पथ पर शाही सेना तनिक बढ़ा था
पर उसपर तो गोरा हिमगिरि सा अड़ा खड़ा था
ಆದರೆ ಅವರ ಎದುರಾದದ್ದು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಕಂಡ ಎರಡು ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರಮಣಿಗಳಾದ ಗೋರಾಬಾದಲರು.
यह कह के महाकाल बन गोरा रण में हुंकारा
लगा काटने शीश बही समर में रक्त की धारा
खिलजी की असंख्य सेना से गोरा घिरे हुए थे
लेकिन मानो वे रण में मृत्युंजय बने हुए थे
इस भीषण रण से दहली थी दिल्ली की दीवारें
गोरा से टकरा कर टूटी खिलजी की तलवारें
ಗೋರಾಬಾದಲರ ಶೌರ್ಯದೆದುರು ಖಿಲ್ಜಿಯ ಖಡ್ಗಗಳು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿದ್ದವು. ಅವರನ್ನು ತಡೆವರಿಲ್ಲದೆ ದೆಹಲಿಯ ಕೋಟೆಗಳು ತತ್ತರಿಸಿ ಬಿದ್ದವು. ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಸೈನಿಕರು ಗೋರಾಬಾದಲರ ಕತ್ತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕು ತರಿದು ಹೋದರು.
मगर क़यामत देख अंत में छल से काम लिया था
गोरा की जंघा पर अरि ने छिप कर वार किया था
वहीँ गिरे वीर वर गोरा जफ़र सामने आया
शीश उतार दिया धोखा देकर मन में हर्षाया
ಎದುರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದೇ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಗೋರಾನ ಕಾಲಿಗೆ ಕತ್ತಿ ಬೀಸಿದನಂತೆ ಜಾಫರ್. ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದವನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದ.
मगर वाह रे मेवाड़ी गोरा का धड़ भी दौड़ा
किया जफ़र पर वार की जैसे सर पर गिरा हतोड़ा
एक बार में ही शाही सेना पति चीर दिया था
जफ़र मोहम्मद को केवल धड़ ने निर्जीव किया था
ಎಂಥ ಅದ್ಭುತ ರೂಪಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ನರೇಂದ್ರಮಿಶ್ರರಿಲ್ಲಿ. ಕುತ್ತಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ಗೋರಾನ ದೇಹ ವೈರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬಿತ್ತಂತೆ. ಮುಂದಿನ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಜಾಫರ ನಿರ್ಜೀವನಾಗಿದ್ದ.
ज्यों ही जफ़र कटा शाही सेना का साहस लरज़ा
काका का धड़ लख बादल सिंह महारुद्र सा गरजा
ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಗೋರಾನ ದೇಹ ಆರೀತಿ ಹೋರಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಬಾದಲ್ ತಾನೇನು ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಮಹಾರುದ್ರನಂತೆ ದೆಹಲಿಯ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆರಗಿದ.
ज्वाला मुखी फहत हो जैसे दरिया हो तूफानी
सदियों दोहराएंगी बादल की रण रंग कहानी
अरि का भाला लगा पेट में आंते निकल पड़ी थीं
जख्मी बादल पर लाखो तलवारें खिंची खड़ी थी
कसकर बाँध लिया आँतों को केशरिया पगड़ी से
रण चक डिगा न वो प्रलयंकर सम्मुख मृत्यु खड़ी से
अब बादल तूफ़ान बन गया शक्ति बनी फौलादी
मानो खप्पर लेकर रण में लड़ती हो आजादी
उधर वीरवर गोरा का धड़ आर्दाल काट रहा था
और इधर बादल लाशों से भूदल पात रहा था
आगे पीछे दाएं बाएं जैम कर लड़ी लड़ाई
उस दिन समर भूमि में लाखों बादल पड़े दिखाई
ಎಂಥ ಅಪ್ರತಿಮ ವರ್ಣನೆ. ಪ್ರಳಯಭಯಂಕರ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಬಾಯ್ದೆರೆದಂತೆ, ಭೀಕರ ಚಂಡಮಾರುತ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಂತೆ ಬಾದಲ್ ದೆಹಲಿಯ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದ. ಹೊಟ್ಟೆಬಗೆದು ಕರುಳು ಹೊರಬಂದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಪಗಡಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಬಾದಲ್. ಆದರೆ......
मगर हुआ परिणाम वही की जो होना था
उनको तो कण कण अरियों के सोन तामे धोना था
अपने सीमा में बादल शकुशल पहुच गए थे
गारो बादल तिल तिल कर रण में खेत गए थे
ಕೊನೆಗೂ ಆಗುವುದೇ ಆಯಿತು. ತಮ್ಮ ಕಣಕಣದ ರಕ್ತವನ್ನೂ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಗೋರಾಬಾದಲರು ಭಾರತಮಾತೆಯ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೋದರು. ಅತ್ತ ರತ್ನಸಿಂಹ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮೇವಾಡ ತಲುಪಿದ್ದ.
       ಈ ಸೋಲಿನ ಅವಮಾನದಿಂದ  ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನನಿಗೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಆತ ಭಾರೀ ಸೈನ್ಯದೊಡನೆ ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಬಂದು ಘನಘೋರವಾದ ಧಾಳಿ ಮಾಡಿದ. ಇತರೇ ರಜಪೂತರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ರತ್ನಸಿಂಹ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ತೂರು ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಹಾರದ ದಾಸ್ತಾನು ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು.  ಇನ್ನು ಉಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಾಗ ರತ್ನಸಿಂಹ ಮತ್ತವನ ಸೈನಿಕರು ಕೋಟೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು, ಸುಲ್ತಾನನ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣವಿರುವವರೆಗೂ  ಹೋರಾಡಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು.
       ಇತ್ತ ಚಿತ್ರಕೂಟ(ಚಿತ್ತೋರ್‌ಗಢ್) ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಪದ್ಮಿನಿ ಮತ್ತವಳ ಸಖಿಯರು ವಿಶಾಲವಾದ ಅಗ್ನಿಕುಂಡವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿ ಜೋಹರ್ ಆಚರಿಸಿದರು.ಕೋಟೆ ಗೆದ್ದ ವಿಜಯೋತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಒಳಬಂದ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಕಂಡಿದ್ದು ಬೂದಿಗಳ ರಾಶಿಯಷ್ಟೆ. ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಬಲ, ಧರ್ಮಬಲಗಳ ಅಪ್ರತಿಮ ಉಪಮೆಯಾಗಿ ಪದ್ಮಿನಿ ಭಾರತೀಯರ ಮನೆಮನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಹೋದಳು.
       ಮೇವಾಡದ ಚಿತ್ತೋರ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಜೋಹರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಖಿಲ್ಜಿಯ ಆಕ್ರಮಣವಾದಾಗ ಪದ್ಮಿನಿಯು ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದು ಮೊದಲ ಬಾರಿ. ರಾಣಾ ಸಂಗನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹದೂರ್ ಷಾ ಜಾಫರನ ಆಕ್ರಮಣವಾದಾಗ ರಾಣಿ ಕರ್ಣಾವತಿಯದ್ದು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ರಾಣಾ ಉದಯ ಸಿಂಗನು ಅಕ್ಬರನೆದುರು ಸೋತಾಗ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ .
ಇದು ಪದ್ಮಾವತಿ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ತೋರಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಥೆ.
       ಕೇಳುಗ ಎಂಥವನೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಎರಡು ಹನಿ ಕಣ್ಣೀರು ಉದುರದಿರುವುದೇ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವಷ್ಟು ಭಾವೋತ್ಕಟವಾದ ಕಥೆಯಿದು.  ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ಎರಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಗರ್ನಾಟಿನ ’ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ: ದಿ ಬರ್ನಿಂಗ್ ಕ್ವೀನ’, ಇನ್ನೊಂದು ಅನುಜಾ ಚಂದ್ರಮೌಳಿ, ಮೃದುಲಾ ಬೆಹಾರಿಯವರ ’ಪದ್ಮಿನಿ: ದ ಸ್ಪಿರಿಟೆಡ್ ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಚಿತ್ತೋರ್’. ಎರಡನೇಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆಯಿದೆ. ಖಿಲ್ಜಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಮುಖ ತೋರಿಸುವಂತೆ ರತ್ನಸಿಂಹನಿಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆತ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ವಿಷಯವನ್ನು ಪದ್ಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ತೋರಿನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೊಸ್ಕರ ಪದ್ಮಿನಿ ಇಷ್ಟಾದರೂ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿಯಾಳೆಂದು ಅವನ ಭಾವನೆ. ಮಾತು ಮುಗಿಸುವುದರೊಳಗೆ ಪದ್ಮಿನಿ ಸಿಡಿದೇಳುತ್ತಾಳೆ. ’ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯವರಿಗೆ ಹೆಣ್ಣೆಂದರೆ ಏನೂ ಅಲ್ಲವೇ! ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ದೇಹವಲ್ಲ, ಅವಳೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆಂಬ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ಇಲ್ಲವೇ ನಿಮಗೆ? ಹೆಣ್ಣೆಂದರೆ ತಾಯಿ, ಹೆಣ್ಣೆಂದರೆ ಶೀಲ, ಹೆಣ್ಣೆಂದರೆ ಹುಟ್ಟು. ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೆಲ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು, ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದವಳು  ಹೆಣ್ಣು. ರಾಜರ ಕಿರೀಟಗಳು, ಸಿಂಹಾಸನಗಳು ಇಂದಿರುತ್ತವೆ, ನಾಳೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದೇ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಬಾಳಬೇಕಾದದ್ದು. ಆತನ ಬಲ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ರಾಜ್ಯದ ವರ್ಣನೆ ನನಗೆ ಬೇಡ. ಅರ್ಯಾವರ್ತದ ಮಹಾರಾಜರುಗಳೆಲ್ಲ ಯಕಶ್ಚಿತ್ ತುರ್ಕನೆದುರು ಶರಣಾಗಿದ್ದು ರಜಪೂತ ಕುಲಕ್ಕೇ ಅವಮಾನ. ಹೆಣ್ಣಿನ ಘನತೆಗೆ ಕುಂದು ತರುವ ಆಚರಣೆ ಮಾಡೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು ಯಾವ ಸೀಮೆ ಧರ್ಮ’ ಎಂದು ಅಬ್ಬರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಮಾತು ನಿಜವೂ ಹೌದು. ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ, ರಾಣ ಸಂಗನಂಥವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲ ರಜಪೂತರು ಮೊಘಲರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನೆಯ ಮಗಳನ್ನು ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡಬೇಕಾದ ದುಷ್ಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೆದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ರಜಪೂತರ ಮನೆಯ ಹೆಣ್ಣು ತರುವುದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರಿಗೂ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತೆನ್ನಿ. ಇದರ ವಿರುದ್ಧವೇ ಪದ್ಮಿನಿ ಸಿಡಿದೆದ್ದಿದ್ದು. ಅಂಥವಳು ಭಾರತೀಯ ನಾರಿಯರ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಐಕಾನ್ ಆಗದೇ ಇನ್ಯಾರಾಗಬೇಕು ಹೇಳಿ?
ಪದ್ಮಿನಿ ಮಹಲ್, ಚಿತ್ತೋರಗಢ ಕೋಟೆ
 ಹಾಗಾದರೆ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಕಥೆ ನಿಜವೇ?!
       ಈ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಮೊದಲು ಸಿಗುವುದು ಮಲಿಕ್ ಮಹಮ್ಮದ್ ಜಯಸಿ ಎಂಬ ಸೂಫಿ ಸಂತನ ಪದ್ಮಾವತ್ ಎಂಬ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ.  ಅದೂ ರಾಣಾ ರತ್ನಸಿಂಹನ ಮರಣದ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಇನ್ನೂರ ಮೂವತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ.  ಇದರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಪದ್ಮಾವತಿ ಎಂದೇ ಇರಬೇಕು. ಲಖ್ನೋದ ನವಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಪ್ರೆಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಮಜಶನ ಮಿಶ್ರರಿಂದ ಮೊದಲು ಸಂಪಾದನೆಗೊಂಡು ಪದ್ಮಾವತ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿತು. ಡಾ.ಗ್ರಿಯರ್ಸನ್ ರಾಯಲ್ ಏಶಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಬೆಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊರತರುವಾಗ ಪದ್ಮಾವತಿ ಎಂಬ  ಶುದ್ಧ ಹೆಸರೇ ಉಳಿಯಿತು. ಮುಂದೆ ಡಾ.ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಶುಕ್ಲ, ಡಾ.ಮಾತಾಪ್ರಸಾದ ಗುಪ್ತ, ವಾಸುದೇವಶರಣ ಅಗರವಾಲರಂಥ ಪ್ರಗಲ್ಭರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ಮರುಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇದು ಪದ್ಮಾವತ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಮೂಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಿರುವುದು ಪಾರಸಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ. ಪಾರಸಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಈಕಾರಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಅಕ್ಷರವಿದ್ದರೆ ಹೃಸ್ವ ಇಕಾರಕ್ಕೆ ’ಅ’ದ ಕೆಳಗೆ ’ಪೇಶ್’ ಎಂಬ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮೂಲಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಎಂದಿದ್ದರೂ ಪೇಶ್ ಒರೆಸಿಹೋಗಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೋ ಅಥವಾ ಓದುವಾಗ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ್ದರಿಂದಲೋ ಅದು ಮುಂದೆ ಪದ್ಮಾವತ್ ಆಗಿಯೇ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿರಬೇಕು. ಹೆಸರೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಆ ಕಾವ್ಯ ತನ್ನ ನಾಯಿಕೆ ಪದ್ಮಾವತಿಯಿಂದಲೇ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಜಯಸಿ ಕಥೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ನಾಯಿಕೆಯನ್ನು ಪದ್ಮಾವತಿಯೆಂದೇ ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದೆರಡು ಕಡೆ ಪದ್ಮಿನಿಯೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಅವನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿಯ ಸರ್ವಪ್ರಥಮ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂದು  ಪರಿಗಣಿತವಾಗುವ ಮುಲ್ಲಾ ದಾವೂದನ ಚಂದಾಯನ ಹಾಗೂ ಕುತುಬನ್‌ನ ಮೃಗಾವತಿ ಎಂಬೆರಡು ನಾಯಿಕಾ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮಹದ್ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಂಝನನ ಮಧುಮಾಲತಿ, ಉಸ್ಮಾನನ ಚಿತ್ರಾವಳಿ, ನೂರ್ ಮಹಮ್ಮದನ ಇಂದ್ರಾವತಿಯಂಥ ನಾಯಿಕಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಾವ್ಯಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಜಯಸಿ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ನಾಯಕಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದರ ಸುತ್ತಲೇ ಕಥೆ ಹೆಣೆದನೆಂಬುದನ್ನು ಯಾರೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. 
ಪದ್ಮಾವತ್ 
       
ಅಮೇಠಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಯಸಿಯ ಸಮಾಧಿ
     ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಯಸಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ್ದು ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದ ನಯಚಂದ್ರಸೂರಿಯ ಹಮ್ಮೀರ ಮಹಾಕಾವ್ಯ. ಇದು ಹದಿಮೂರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಣಥಂಬೋರನ್ನಾಳಿದ ಹಮ್ಮೀರ ದೇವನ ಕುರಿತು ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು. ಜಲಾಲುದ್ದೀನ ಖಿಲ್ಜಿಯ ದಾಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ ಹಮ್ಮೀರದೇವ ದಿಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಕಂಟಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜಲಾಲುದ್ದೀನನ ನಂತರ ಅಲ್ಲಾದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಮ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ. ಮೊದಲೆರಡು ಬಾರಿ ಹಮ್ಮೀರ ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ದೆಹಲಿಯ ಸೀಮೆಯ ತನಕ ಅಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಹಮೀರನ ಅದೃಷ್ಟ ಕೈಕೊಟ್ಟಿತು. ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ರಾಯಧನವನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಮಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುವಂತೆ ಖಿಲ್ಜಿ ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟ. ಮಗಳೂ ಕೂಡ ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಿದಳು. ರಾಯಸವನ್ನು ಕೊಡಲೇನೋ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದ ಹಮ್ಮೀರ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕಲುಷಿತ ರಕ್ತದ ಮ್ಲೇಚ್ಛನಿಗೆ ರಜಪೂತ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಖಿಲ್ಜಿ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ. ಕೋಟೆಯನ್ನು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಮುತ್ತಿ ನೀರು, ಆಹಾರ ಸಿಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡ. ಕೊನೆಗೆ ಕೋಟೆ ಬಿಟ್ಟು ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿದ ರಜಪೂತರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಡಿದರು. ಒಳಗೆ ಅವರ ಹೆಂಡಂದಿರು, ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಮಾನ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಜೋಹರ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.  ಈ ಕಥೆ ಜಯಸಿಯ ಪದ್ಮಾವತದ ರಚನೆಯ ಮೂಲಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸೂರಿಯ ಕಾವ್ಯದ ಹಮ್ಮೀರ ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಜಯಸಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ರತ್ನಸಿಂಹನಾಗಿದ್ದ. ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ತುರ್ಕನಿಗೆ ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪದೇ ರಜಪೂತರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಹಮ್ಮೀರದೇವನ ಕಥೆ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲೊಪ್ಪದ ರತ್ನಸಿಂಹನ ಕಥೆಯಗಿ ರೂಪಾಂತರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮೀರನ ಮಗಳು ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ರತ್ನಸಿಂಹನ ಪತ್ನಿ ಪದ್ಮಿನಿ ರಜಪೂತರ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ರೆಬೆಲ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ಹಾಗೆಂದು ಇದು ಹಮ್ಮೀರಕಾವ್ಯದ ಭಟ್ಟಿಯೆಂದು ತಿಳಿದರೆ ಅದು ಜಯಸಿಯಂಥ ಮಹಾಕವಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಪಮಾನವಾದೀತು. ಇಂದಿಗೂ ಪದ್ಮಿನಿ ಭಾರತೀಯರ ಮನೆಮನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯ ಸಲ್ಲುವುದು ಅವನಿಗೇ.
        ನಲ್ವತ್ತೇಳು ಖಂಡಗಳ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ೧೫೪೦-೪೧ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ. ಜಯಸಿಯ ಕಾವ್ಯಗಳ ಮೆಲೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಪಂಡಿತ ಮಾತಾಪ್ರಸಾದ್ ಗುಪ್ತಾ ಪರ್ಷಿಯನ್, ನಾಗರಿ, ಮುಘಲರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೈಥಿ ಲಿಪಿಯ ಪದ್ಮಾವತ್‌ನ ಐದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇಯದು ಹಾಗೂ ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಜಯಸಿಯ ಮೂಲಕೃತಿಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂಥದ್ದು ೧೬೭೫ರಲ್ಲಿ ಅಮರೋಹಾದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾಕೀರನ ರಾಂಪುರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ. ಪದ್ಮಾವತ್‌ದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು, ದೊರಕಿರುವ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಠಬೇಧಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದು ಜಯಸಿಯ ರಚನೆಯಿಂದ ಹಾಡುಗಬ್ಬಗಳ ಮೂಲಕ, ಅನುವಾದ, ಭಾವಾಂತರಗಳ ಮೂಲ ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗಕ್ಕಾಗಲೇ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿರಬೇಕು. ದೃಶ್ಯ,ಶೃವ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕವೂ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಬೇರೆಬೇರೆ versionಗಳು ಬೆಳೆದುಬಂದವು. ಜಯಸಿಯ ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆದು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕವಿ ಹೇಮರತ್ನನ ಗೋರಾಬಾದಲ್ ’ಪದ್ಮಿನಿ ಚೌಪದ’ ಕಾವ್ಯದೊಡನೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಕಥೆ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಈ ಕಾವ್ಯಗಳೆರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜಾಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಾದು ೧೬೨೩ರಲ್ಲಿ ಜಟ್ಮಲ್ ನಹರ್‌ನ ’ಗೋರಾಬಾದಲ್ ಕಿ ಕಥಾ’, ೧೬೪೫ರಲ್ಲಿ ಲಬ್ಧೋದಯನ ’ಪದ್ಮಿನೀ ಚರಿತ್ರ’, ೧೭೦೨ರಲ್ಲಿ ಭಾಗ್ಯವಿಜಯನ ’ಪದ್ಮಿನಿ ಚರಿತ್‌’ದಂಥ ಗ್ರಂಥಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಈ ಕಥೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವೆಂದರೆ ಮುಂದೆ  ’ರಾಜಾವಿಲಾಸ’, ’ಖುಮ್ಮನ ರಾಸೋ’,  ಮುಹೋಂತ್ ನೈನಸಿಯ ’ನೈನ್ಸಿ ರಿ ಖ್ಯಾತ್’, ’ಮರ್ವಾರ್ ರಾ ಪರ್ಗಾನಾ ರಿ ವಿಗತ್’, ’ರಾವಲ್ ರಾಂಜಿ ರಿ ಬಾತ್’, ’ಸಿಸೋದಿಯಾ ವಂಶಾವಳಿ’, ’ಚಿತ್ತೋರ್ ಉದಯಪುರ ಪಾಠನಾಮಾ’ನಂಥ ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿತಗೊಂಡಿರುವ ರಾಜವಂಶಾವಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಜೋಧಪುರದ ರಾಣಾ ಜಸವಂತ ಸಿಂಗನ ದೀವಾನ ನೈನಸಿ ತಾನು ಪದ್ಮಿನಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರತ್ನಸಿಂಹ ಖಿಲ್ಜಿಯಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದ ಪದ್ಮಿನಿ ಪಾತ್ರ ನೂರುವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ  ಮೇವಾಡದ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಇಡೀ ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಾಥ, ಜೈನ, ಸೂಫಿ ಪಂಥಗಳ ವಿವಿಶ ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಕಥೆ ಬೆಳೆದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟಾಗಿದ್ದರೆ ವಿಶೇಷವಿಲ್ಲ. ೧೬೫೧ರಲ್ಲಿ ದೂರದ ಬರ್ಮಾದ ಅರಕನ್ ಪ್ರದೇಶದ(ರೋಹಿಂಗ್ಯಾಗಳು ಮೂಲ ಇಲ್ಲಿಯವರೇ) ಸಯ್ಯದ್ ಆಲೋಲ್ ಎಂಬ ಸೂಫಿ ಸಂತನ ಕೈಲಿ ಇದೇ ಪದ್ಮಾವತ್ ’ಪದ್ಮಬತ್ತಿ’ಯಾಗಿ ಜನ್ಮತಳೆದು ಹಳೆಯ ವಂಗದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಟೋಡ್‌ನ ’Annals and Antiquities of Rajast'han’ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಕತೆ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಟೋಡ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಿಲೋನಿನ ಹಮಿರ್ ಸಂಕ್‌ ಎಂಬ ರಾಜನ ಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮೇವಾಡದ ಭೀಮಸಿಂಗನ ಮಡದಿ. ಅದರಾಚೆಯಂತೂ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಕಥೆ ದೇಶವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಜನ್ಮತಳೆದಿದೆಯೋ ಲೆಕ್ಕವಿಟ್ಟವರಿಲ್ಲ. ರಂಗಲಾಲ ಬಂಡೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ’ಪದ್ಮಿನಿ ಉಪಾಖ್ಯಾನ’, ಜ್ಯೋತೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರ ’ಚಿತ್ತೋರ್ ಆಕ್ರಮಣ’ಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೂ ಪದ್ಮಾವತಿ ಜನಪ್ರಿಯಳಾದಳು.
       ಅವಳೆಷ್ಟು ಬಾರಿ ಜನ್ಮತಳೆದರೂ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳೂ ಮೂಲಕಥೆಯಾದ ಪದ್ಮಾವತ್‌ನಿಂದಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡವು. ಅದರಾಚೆ ಪದ್ಮಿನಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಹೊರಟರೆ ನಿರಾಸೆ ಕಾದಿಟ್ಟಿದ್ದೆ.  ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನದ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೆಗೆದು ನೋಡಿದರೆ ಜನವರಿ ೧೩೦೩ರಂದು ಖಿಲ್ಜಿ ಚಿತ್ತೋರನ್ನು ಮುತ್ತಿದ ಘಟನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಜಪೂತರು ಏಳು ತಿಂಗಳು ಬಿಡದೇ ಕಾದಾಡಿದ್ದು, ಕೊನೆಗೂ ಅಗಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ವಶವಾದಾಗ ಒಳಗಿದ್ದ ಹೆಂಗಸರೆಲ್ಲ ಜೌಹರಿಗೆ ಹಾರಿ ಬೂದಿಯಾಗಿದ್ದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೂ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ನಾಪತ್ತೆ. ಇನ್ನು ಪದ್ಮಿನಿಯ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕೋಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲೂ ನಿರಾಸೆಯೇ. ಅಲ್ಲಾದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಆಸ್ಥಾನ  ಕವಿ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಬಂದು ಚಿತ್ತೋರಿನ ಘಟನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯದವ. ಆದರಾತ ತನ್ನ ತ್ವಾರಿಕ್-ಎ-ಅಲ್ಲಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಕ್ಷರವನ್ನೂ ನುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಕೃತಿಯಾದ ಖಾಜಾಂ-ಉಲ್-ಫತೂಹ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಶೆಬಾ ಎನ್ನುವವಳನ್ನುಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೂ ಅವಳೇ ಪದ್ಮಿನಿಯೆಂದು ಹೇಳುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ.  ರಾಜಾಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಕರಿಗಿದ್ದ ಬಹುಪರಾಕ್ ಲೇಖಕರೆಲ್ಲ ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಇದ್ದಂತೆ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರಂತೇನಲ್ಲ. ಅವರಿಗೂ ಅವರದೇ ಆದ ಇತಿಮಿತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೊಘಲರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸಕಾರ  ಅಬುಲ್ ಫಜಲ್‌ನಿಗೆ ಅವನ್ನ ಐನ್-ಎ-ಅಕ್ಬರಿಯಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರನ ಪತ್ನಿ ಮೆಹ್ರುನ್ನಿಸಾ ಉರುಫ್ ನೂರ್ ಜಹಾನಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯದಂತೆ ಅಕ್ಬರನ ನಿರ್ಬಂಧವಿತ್ತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದಾಗಲೇ ಶೇರ್ ಅಫ್ಘನ್ ಎನ್ನುವ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸೈನಿಕನೊಡನೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ನೂರ್ ಜಹಾನಳನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರ ಸಲೀಮ್ ಉರುಫ್ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷಯ ಅಕ್ಬರನಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಇರುಸುಮುರುಸು ತಂದಿತ್ತು. ಇದೇ ಅಬುಲ್ ಫಜಲ್ ಮುಂದೆ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದಾಗ ತುಝಕ್-ಎ-ಜಹಾಂಗರಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಜಹಾನಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ನೂರ್ ಜಹಾನಳನ್ನು ಅನಾರ್ಕಲಿ ಎಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೇನು ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ. ಅಸಲಿಗೆ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಎಂಬೊಬ್ಬಳು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅಕ್ಬರ, ಜಹಾಂಗೀರರ ಕಾಲದ ಅಕ್ಬರನಾಮಾ, ತುಝಕ್-ಎ-ಜಹಾಂಗರಿ ಇನ್ನಿತರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೆಸರೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಹಲೀಮ್ ಶರಾರ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲವೇ! ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಸಿನೆಮಾಗಳಿಗೇನು ಕೊರತೆಯೇ!
       ಅದರ ಕಥೆ ಏನೇ ಇದ್ದರೂ ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋನಂಥ ದಾರ್ಶನಿಕ, ಚಿತ್ತೋರಿನ ಮೇಲೆ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡವನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಹೆಸರೆತ್ತದಿರುವುದೇಕೆ? ಕರ್ನಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಟೋಡಿನ Annals and Antiquities of Rajast'hanದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ಪ್ರಸಂಗವಿದ್ದರೂ ಖಿಲ್ಜಿ ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನಸೋತು ಚಿತ್ತೋರಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಕಥೆಯಿಲ್ಲ. ಪದ್ಮಿನಿ ಜೌಹರ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರದ ಇನ್ನೂರ ಮೂವತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ಯಾವ ಕವಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರನೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಡೆಯೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಜಯಸಿಯ ಪದ್ಮಾವತ್ ಅಪ್ಪಟ ಇತಿಹಾಸವೆನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಮಕಾಲೀನ  ಚಂದಾಯಣ, ಮೃಗಾವಲಿಗಳಂತೆ ಅದೂ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿ. ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಸಿಂಹಳದ ಗಂಧರ್ವಸೇನನ ಮಗಳೆನ್ನುತ್ತಾನೆ ಜಯಸಿ. ಆ ಹೆಸರಿನ ರಾಜನೊಬ್ಬ ಸಿಂಹಳವನ್ನಾಳಿದ ಯಾವುದೇ ಕುರುಹಿಲ್ಲ. ಹದಿಮೂರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಳವನ್ನಾಳಿದ ದಂಬದೇನಿಯ ವಂಶದ ಮೂವರು ರಾಜರ ಹೆಸರು ಮೂರನೇ ವಿಜಯಬಾಹು(೧೨೨೦-೧೨೨೪), ಒಂದನೇ ಭುವನೈಕಬಾಹು(೧೨೭೧-೧೨೮೩) ಹಾಗೂ ಇಂತರಗ್ನಂ(೧೨೮೩-೧೩೦೨). ಈ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಿನಿಯ ತಂದೆಯೆನ್ನಲಾಗುವ ಗಂಧರ್ವಸೇನ ಯಾರು? ಇನ್ನು ಮಾತಾಡುವ ಗಿಳಿಯೊಂದು ಸಿಂಹಳದಿಂದ ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಹಾರಿ ಬರುವುದು, ಅದರ ಮಾತು ಕೇಳಿ ರತ್ನಸಿಂಹ ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿ ಸಿಂಹಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಗಂಧರ್ವಸೇನನನ್ನು ಗೆದ್ದು ಪದ್ಮಿನಿಯನ್ನು ವರಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲ ಕವಿಕಲ್ಪನೆಯ ರಮ್ಯಚೈತ್ರಕಾವ್ಯವಷ್ಟೆ.
       ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲರ್ಹವಾದ ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ರಾಣಾಸಂಗನ ನಂತರ ಮೇವಾಡವನ್ನಾಳಿದ ಎರಡನೇ ರತ್ನಸಿಂಹ ಜಯಸಿಯ ಸಮಕಾಲೀನ. ರಜಪೂತರ ಜೊತೆ ಹತ್ತಿರದ ಒಡನಾಟವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಯಸಿ ಆತನನ್ನೇ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲ ಚರಿತ್ರಕಾರರ ಊಹೆ. ಮನ್ನಣೆಗಾಗಿ ರಜಪೂತ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಖುಷಿಪಡಿಸಲು ಬರೆದಿರಬಹುದೆಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೂ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವೂ ಇದೆ.  ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಜಯಸಿ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ದೆಹಲಿಯನ್ನಾಳಿದ್ದ ಶೇರ್ ಶಾ ಸೂರಿ ಕೂಡ ಇವನ ಸಮಕಾಲೀನ. ರೊಹ್ತಾಸಿನ ಕೋಟೆ ಆಗ ಹಿಂದೂ ರಾಜರ ಕೈಲಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಶೇರ್ ಶಾ ಹುಮಾಯೂನನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚುನಾರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ತಾನು ದೂರದ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ನಗನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಘಲರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ತಮ್ಮ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದಯಮಾಡಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕಾಗಿಯೂ ರೊಹ್ತಾಸಿನ ರಾಜನಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದ. ಭೋಳಾಶಂಕರ ರೊಹ್ತಾಸ್ ರಾಜ ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೂಂ ಅಂದ. ಬಂದ ನೂರಾರು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಗಿದ್ದವರು ಮಾತ್ರ ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳು. ಹಿಂದಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ಅಫ್ಘನ್ ಸೈನಿಕರು. ರಾತ್ರಿ ಬೆಳಗಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡದೇ ಕೋಟೆ ಶೇರ್ ಶಾನ ವಶವಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ಘಟನೆ ಜಯಸಿಯ ಕಾವ್ಯದ ಭಾಗವೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದೇ!
       ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡದ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಸಲು ಇದ್ದಳೆಂದು ನಂಬಲರ್ಹವಾಗುವ ಆಧಾರ ಇದುವರೆಗೂ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದು ಅವಳು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ನನಗಂತೂ ಧೈರ್ಯ ಸಾಲದು. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜನಪದದಲ್ಲಿ, ಲಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳಿಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಪದ್ಮಿನಿಯೇನೋ ಇದ್ದಳು ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಲಾಹೋರಿನ ಜಟ್ಮಲ್ ನಹರನಿಂದ ಬರ್ಮಾದ ಆಲೋಲನ ತನಕ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಲಿಕ್ ಮಹಮ್ಮದ ಜಯಸಿಯಿಂದ ನಾಥ ಪಂಥದ ಹೇಮರತ್ನನ ತನಕ ನೂರಾರು ಕವಿಗಳ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಪದ್ಮಿನಿ ಜನ್ಮತಳೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಬನ್ಸಾಲಿಯದ್ದು ಸಾವಿರದ ಒಂದನೇಯದ್ದಷ್ಟೆ. ಆ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅಸಲು ಪದ್ಮಿನಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಹೇಗೆ? ಯಾರ ಕಥೆ ನಿಜ, ಯಾರ ಕಥೆ ಸುಳ್ಳು?  ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ಜಯಸಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕೂಸು ಈ ಪದ್ಮಾವತಿ. ಕಳೆದ ನಾನೂರೈವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪದ್ಮಾವತಿಗಿಲ್ಲದ ವಿರೋಧ ಬನ್ಸಾಲಿ ಚಿತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆಂದ ಕೂಡಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಯಾಕೆಂಬ ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರ್ಯಾರಿಗೂ ಉತ್ತರ ಹುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
       ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದ ಭೋಜಪ್ರಬಂಧವೆಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕವಿರತ್ನ ಕಾಳಿದಾಸ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವನನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆಳೆತಂದು ಭೋಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ್ರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಶುದ್ಧ ವೈದಿಕ ಕಾಳಿದಾಸನನ್ನು ಕುರಿ ಕಾಯುವ ಪೆಕ್ರನಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಂದು ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರವಾಗಿ ನೋಡಿದರಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ, ರಾಜಕುಮಾರರ ಮೂಗು ಕತ್ತರಿಸಿ ಎಂದು ಯಾವ ಸಂಘಟನೆಯೂ ಕರೆಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪದ್ಮಿನಿ ಹೇಗೋ ಕೇರಳಿಗರ ಪಾಲಿಗೆ ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚೆ ವೀರನಾರಿ. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠಿ ಎಮ್.ಟಿ.ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ ಮಲಬಾರಿನ ವಡಕ್ಕನ್ ಪಾಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚೆಯ ಕಥೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಆವರೆಗೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಿಸಿ ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ವೀರಗಥಾ ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ವಡಕ್ಕನ್ ಪಾಟ್ಟುಗಳ ಖಳನಾಯಕ ಛಾಯೆಯುಳ್ಳ ಚತ್ತಿಯಾನ್ ಚಂದುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ದೇಶವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಎಂದು ಯಾವ ಮಲಯಾಳಿಯೂ ಬೀದಿಗಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪದ್ಮಾವತಿ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಒಂದೇ ಫ್ರೇಮಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ದೃಶ್ಯವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಬನ್ಸಾಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸಾರಿ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೂ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿರುವ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಕಾವ್ಯವೊಂದನ್ನು ಭಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗಿಲ್ಲವೆಂದಮೇಲೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಉಳಿದ ಬೆಲೆಯಾದರೂ ಏನು? ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬರ್ ಒನ್, ದಲಿತರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ದೌರ್ಜನ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ, ಅತ್ಯಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ, ಮಹಿಳಾ ದೌರ್ಜನ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ, ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನ, ಶಿಶು ಮರಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪದ್ಮಿನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಉಳಿದ ವಿಷಯಗಳೇ ಇಲ್ಲವೇ?
       ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಚುನಾವಣೆ. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹುಲುಸಾದ ವೋಟುಗಳ ಬೆಳೆ. ಸಂಕ ಮುರಿದಲ್ಲೇ ಸ್ನಾನ ಎಂಬಂತೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಶಿವರಾಜ್ ಚೌಹಾನ್ ಪದ್ಮಾವತಿಗೆ ಕೆಲವು ಕೋಟಿಗಳ ಭವ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅವಳ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಟಿವಿ ಚಾನಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದಾರು ತಿಂಗಳ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರವಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಯಥಾ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮಮಂದಿರ ಯಾವಾಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು? ಟಿಪ್ಪು ಜಯಂತಿ ಆಚರಿಸಬೇಕೋ ಇಲ್ಲವಾ? ಥೇಟರುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಗಣಮನಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾ ಬೇಡ್ವಾ? ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇಶ ಜನ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜ್ವಲಂತ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಂದೇ ಮಾತರಂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಕಾಶ್ಮೀರ, ಲವ್ ಜಿಹಾದ್, ಹಿಂದು ಮುಸ್ಲಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲೌ ಗಚ್ಛತು ಧೀಮತಾಂ.
Thats how years will pass, our lives will pass too. ಲೋಗ್ ಮರ್ ಜಾಯೇಂಗೆ, ಸಬ್ ಠೀಕ್ ಹೋಜಾಯೇಗಾ....ಓಂ ಶಾಂತಿ.